ARŞİV BELGELERİ IŞIĞINDA VİZE ( 1908-1920 )
Yrd.Doç.Dr. Güler YARCI
Giriş
- I. Balkan Harbi Başlarında Vize
- A. İdari, İktisadi ve Sosyal Durumu
- 1. Yönetim
- 2. Nüfus
- a. İslâm cemaati
- b. Gayri Müslimler
- c. Yabancılar
- 3. Ekonomi
- a. Ziraat ve ormanlar
- b. Sanayi tesisleri
- 4. Sosyal Durum
- a. Sosyal ve kültürel müesseseler
- b. Vakıflar
- B. Harb Dönemi
- 1. Askerî durum ve asayiş
- 2. Göçler ve göçmenler
- 3. Yabancı müdahaleler
- II. I. Dünya Savaşı'nda Vize
- A. Ordu, idare ve güvenlik
- B. İktisadî sıkıntılar ve alınan önlemler
1. İaşe sıkıntısı
2. İstismar ve yolsuzluklar
- C. Gayri müslim cemaatler, savaş ve çetecilik
- 1. Rumlar
- 2. Museviler
- 3. Ermeniler
- D. Göçlerin seyri
- 1. Vize'de Arap muhacirler
- 2. Müslüman göçleri ve göçmenlerin iskânı
- E. İşgal ve işgalciler
- 1. İşgal altındaki Vize
- 2. Yabancı elçi ve konsoloslar
- 3. İttihat ve Terakki Vize'de
- III. Millî Mücadelede Vize ve Kazanın Geri Alınması
- A. TBMM'nin faaliyetleri ve Vize
- B. Kaza'nın kurtuluşu: Türk Vize
Sonuç
Bibliyografya
ARŞİV BELGELERİ IŞIĞINDA VİZE ( 1908-1920 )
Giriş:
Vize, Bizans döneminden başlayarak önemli bir yönetim ve kültür merkezidir. Osmanlı tarihi boyunca, önemini kaybetmeyen Vize, 19. yy. sonları ve 20. yy. başlarında, devletin Rumeli topraklarındaki Edirne'nin sancak merkezlerindendir.
Uzun dönem muhassıllık suretiyle yönetilen Vize, 1860'lı yıllarda merkez ve taşra teşkilâtında yapılan reformdan etkilenmiştir. Vilâyetlerin teşekkülü döneminde Vize, devletin tasfiyesine kadar bir kaza merkezi olmaya devam etmiş ve merkezî otorite tarafından tayin edilen kaymakamlar vasıtasıyla yönetilmiştir.
Osmanlı Devleti'nin sonunu hazırlayan hadiseler, Vize'de yaşanan siyasi, askeri, iktisadi olaylarla iç içedir. Bu sebeple Vize, 1908'de Meşrutiyet'in ikinci defa ilânı, arkasından iki Balkan Harbi ve tâbi oldukları Edirne ile birlikte işgale uğramıştır.
Yine, 1828-1829 Osmanlı-Rus Harbi'nden başlayarak büyük göçlere sahne olan Rumeli'nin dramına ortak olan Vize, gelen-giden muhacirlerin yarattığı büyük göç dalgası içinde 10. ve 20. yılı zorluklarla geçirmiş; Millî Mücadele'ye ortak olmak iradesini göstermiş; Mudanya Mütarekesi'ni izleyen dönemde, Doğu Trakya'nın kalanı ve Anadolu ile birlikte cumhuriyet rejimini hak etmiştir.
Tabii olarak, Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü'ne bağlı Osmanlı Arşivi, Cumhuriyet Arşivi ve Askerî Arşivler ile doğrudan Topkapı Sarayı Arşivi ile Osmanlı Arşivi'ne devredilmiş Yıldız Sarayı Arşiv fonlarında binlerce belge, Vize araştırmaları yapacak akademisyen ve gönüllüleri beklemektedir.
Bu çalışmada, Osmanlı Arşivi tasnifleri kullanılmıştır. Hususi olarak, Dahiliye Nezareti Şifre Kalemi belgelerine bakılmış, böylece 10 cilt ve .... Belgeden teşekkül eden tasnifte, ... yılları arasına rastlayan, doğrudan veya dolaylı olarak Vize kazasını ilgilendiren vesikalar, araştırmanın plânında yol gösterici olmuştur. Yer yer diğer tasniflere de bakılarak, konunun tamamlanmasına çalışılmıştır. Kronolojik sıra içinde verilecek hadise ve değerlendirmeler, Vize'nin 12 yıllık önemli bir devresine ışık tutacaktır. Geçen kişi ve yer adları, Vizeli ailelerin yakın geçmişine düşülmüş notlar olarak değer ifade edecek, sosyal ve tarihî çevre duyarlığını arttıracaktır kanaatindeyiz.
- IV. Balkan Harbi Başlarında Vize
- A. İdari, İktisadi ve Sosyal Durumu
- 1. Yönetim
- 2. Nüfus
- a. İslâm cemaati
- b. Gayri Müslimler
- c. Yabancılar
- 3. Ekonomi
- a. Ziraat ve ormanlar
- b. Sanayi tesisleri
- 4. Sosyal Durum
- a. Sosyal ve kültürel müesseseler
- b. Vakıflar
- B. Harb Dönemi
- 1. Askerî durum ve asayiş
- 2. Göçler ve göçmenler
- 3. Yabancı müdahaleler
- V. İki harp arası dönemde Vize
Vize ve Samakov'a telgraf hattı çekilmesi ( Y.PRK.UM, 68/92, 13 Z 1321 )
Bulgaristan ve Şarkî Rumeli'ye kadar inşası kararlaştırılan askerî yol inşaatına dair mülâhazat-ı hâvi tezkire, belge ve haritalar ( Y.PRK.ASK, 81/50, 09 L 1309, 110 belge )
Vize kazasındaki bazı Rum köylülerin Tekirdağ yolu ile hicret etmeleri ve alınması gereken tedbirlere dair Kalem-i Mahsus'dan Edirne Vilâyeti'ne telgraf ( DH.ŞFR., 05 Ca 1332/ 01 Nisan 1914 ) (138,39,138.
Vize ve Lüleburgaz'da tazyik edilen Rumlar'a nasihatte bulunmak üzere bir metropolidin görevlendirildiğine dair Kalem-i Mahsus'dan Edirne Vilâyeti'ne telgraf ( DH.ŞFR., 09 Ca 1332/5 Nisan 1914 ) ( 163,39,163)
Tekirdağ'a hareket eden Vize Metropolidi Antimos'un tarassut altında bulundurulmasına dair mutasarrıflığa talimat verilmesi hususunda Kalem-i Mahsus'dan Edirne Vilâyeti'ne ( DH.ŞFR., 09 Ca 1332 / 5 Nisan 1914 ) ( 168,39,168 ).
Müslüman komitacılar tarafından Vize'nin İnceköy Karyesi'nde öldürüldüğü bildirilen Rum'un katilinin, mahalli memurlar tarafından kollanıp, yakalanmadığı yolundaki iddianın incelenerek, görevinde ihmal gösterenler varsa cezalandırılmalarına dair Kalem-i Mahsus'dan Edirne Vilâyeti'ne telgraf ( DH.ŞFR., 23 B 1332/16 Haziran 1914 )(741,42,55 )
Edirne Vilayeti'ne çekilen " hudud bölükleri"nin jandarma tahsisatı ile iaşe ve idaresi, jandarma kumandanlığından gönderilen telgrafta vilayet jandarma kumanladlığına yazılmıştır. Bu suretle iaşenin sağlanması " (DH.ŞFR. 26,39,26)(20 R 1332/ 18 Mart 1914 ).
Batı Trakya'dan hicret eden Müslüman ve Hıristiyanların kabul edilmemelerine dair Kalem-i Mahsus'dan Edirne vilayetine ((DH.ŞFR. 33,39,33)(21 R 1332 / 19 Mart 1914 ).
Kavala'ya giden Kırkkilise Mebusu Rıza Bey'in Yunanlılar tarafından hudut dışına çıkartılmasına misilleme olmak üzere vilayette bulunan Yunan tebeasından 5 kişinin sınırdışı edilmesi hususunda İzmir vilayetine telgraf ((DH.ŞFR. 17 Ca 1332/13 Nisan 1914 ) ( 221,39,221)
Kırkkilise Metropolidi tarafından Patrikhane'ye çekilen telgrafa dair Kalem-i Mahsus'dan Edirne vilayetine telgraf ((17 Ca 1332/13 Nisan 1914 )( (DH.ŞFR. 229,40,5)
Selanik'e hicret eden Rumlar'ın Necat Vapuru ile gönderilmelerine dair İskân-ı Aşayir ve Muhacirin Müdiriyeti tarafından Tekirdağ Mutasarrıflfğı'na telgraf ((DH.ŞFR. 237/40/13)(19 Ca 1332/15 Nisan 1914).
Bulgar Metropolidliği teşkil edilmemiş olan Edirne'ye gelen şahsın, mezhep merasimini, sıradan bir rahip sıfatı ile yapabileceğine dair Kalem-i Mahsus'dan Edirne Vilayetine telgraf ((DH.ŞFR. 244/40/20)( 20 Ca 1332 / 16 Nisan 1914).
Rum muhacirlere yapıldığı iddia edilen tecavüzlerin önlenmesini ve terkedilmiş kiliselerin muhafazasına dair Emniyet-i Umumiye Müdiriyeti'nden Edirne vilayetine ((DH.ŞFR. 262/4/38)(22 Ca 1332 /18 Nisan 1914).
Ereğli ve Tekirdağ İskeleleri için istenilen vapurlara dair İskân-ı Aşayir/Edirne Vilayetine((DH.ŞFR. 272/40/48)(24 Ca 1332 / 20 Nisan 1914 ).
Rum Muhacirlerin Karamela adlı Yunan vapuru ile Selanik'e gitmeleri hususunda İskan-ı Aşayir/Edirne((DH.ŞFR. 282/40/58)(24 Ca 1332 / 20 Nisan 1914 ).
Çete adı altında yağma ve zulümlere girişen şahıslara karşı bir kuvvet oluşturalarak, bölgenin bu gibi insanlardan temizlenmesine dair Emniyet-i Umd/Çatalca Mut((DH.ŞFR. 287/40/63)(25 Ca 1332/21 Nisan 1914).
Rum muhacirlerin mal ve eşyalarını ucuza almak ve onlara eziyet etmek amacıyla kurulan çetelerin oluşturlacak seyyar kuvvetle bölgeden temizlenmeleri Emnummd/Edirne ((DH.ŞFR. 292/40/68)(25 Ca 1332/21 Nisan 1914).
İskan-ı Aş.den Tekirdağ mutasarrıflığı'na " Güzel Girid Vapuru ", orada yolcu çok olduğu halde yalnız Rum muhaciri alabilmiş, muavenet edilerek vapurların boş kaldırılmaması ((DH.ŞFR. 292/40/68)(25 Ca 1332/21 Nisan 1914).
Hilal Kumpanyası'nın Güzel Girid Vapuru ((DH.ŞFR. 315,40,91)(30 Ca 1332/ 26 Nisan 1914).
Malkara'nın Davudili, Paşaköyü köylerinde Rum katolikler'in de ..hicretleri engellensin ((DH.ŞFR. 324/40/100)(02 C 1332/28 Nisan 1914 ).
Mudanya, İstanbul ve diğer yerlerden hicret eden Arnavudlar'ın girmelerine izin verilmemesi hususunda tedbirler alınması ((DH.ŞFR. 447/41/22)(23 C 1332/ 19 Mayıs 1914 ).
Yunanistan'a gitmek üzere Kumbağ'da toplanan Naib Köyü ahalisinin köylerine dönmelerinin temini değilse, engel olunmasın ((DH.ŞFR. 550/41/125)( 07 B 1332 / 01 Haziran 1914).
Yunanlılar'a, Yunan bayrağı bulundurmamak şartıyla resmi ayin yapma izin verildiği Emnummd/Edirne((DH.ŞFR. 563/41/138)(08 B 1332/ 02 Haziran 1914 ).
(Rum köylerine şimdilik muhacir iskanından sarf-ı nazar edilmesi ) Emn-bütün vil.ve mutasarrıflıklara, hususi tavsiye Sadaretten tebliği olunur ((DH.ŞFR. 548/41/159)( 10 B 1332 /04 Haziran 1914 ).
Tan Gazetesi tarafından Trakya olaylarını incelemek üzere gönderilen muhabir Mösyö Döjoş'un hal ve hareketlerinin izlenmesi Kalemi mahsusu'dan çatalca Mutasarrıflığı'na ((DH.ŞFR. 656/41/231)( 16 B 1332/ 10 Haziran 1914).
Yunanlılar, Amerika zırhlılarını alamadıklarından İtalyan zırhlılarını satın almak için İtalya Hükümeti'ne müracaat ettiler. Fakat, alabileceklerini zannetmiyoruz. Kalem-i Mahsus'dan dahiliye Nezareti'ne ((DH.ŞFR. 729/42/43)( 22 B 1332/16 Haziran 1914 ).
Selanik'de Anadolu ve Trakya muhacirlerinin oluşturduğu ve Osmanlı sahillerine geçmek üzere hareket ettikleri bildirilen çetelerin gözetim altına alınmaları Edirne vilayetine((DH.ŞFR. 819/42/133)( 03 Ş 1332 / 27 Haziran 1914 ).
Vilayetten giden Rum ve Bulgarlar'ın terk ettikleri arazi hakkında bilgi verilmesi İskanı-aşayirEdirne vilayetine((DH.ŞFR. 849/42/163)( 06 Ş 1332 30 Haziran 1914 ).
Hicret eden Rumlar'dan kalan malların muhafazasına dair muhummd/Edirne ((DH.ŞFR. 940/42/255)( 17 Ş 1332/11 Temmuz 1914 ).
Yunanlılar ile Osmanlılar arasında nüfus mübadelesi hakkında gerçekleşen anlaşma nın bazı maddelerindeki ihtilafın düzeltilmesi Emnummd/Muhtelit Mübadele Komisyonu'na telgraf ((DH.ŞFR. 1015/43/65)( 27 Ş 1332/ 21 Temmuz 1914 ).
- VI. I. Dünya Savaşı'nda Vize
- A. Ordu, idare ve güvenlik
Kırkkilise Cihetinde inşasına başlanan askeri yolun önemine binaen Çerkesköy'e indirilmesi gerekirken, lüzumsuz yere Tırnovacık'a doğru yapılmakta olduğu ( Y.PRK.ASK, 70/11, 16 B 1308 ).
Vize kaymakamı Ahmed Eyüb Bey'in memuriyet-i mahsus ile Kafkasya'ya i'zamı kararlaştırıldığından yerine birisinin tevkili Emniyet-i Umum Müdiriyeti'nden Edirne Vilayeti'ne telgraf ( 47/314 ) ( DH.ŞFR., 15 M 1333 / 03 Aralık 1914)
Tekalif-i Harbiye'nin tüm vilayetlere şamil olduğu ve kolordu'nunihtiyaçtan fazla hububatı İstanbul'a sevki Muhb.um.dairesi'nden Haleb Vilayeti'ne ((DH.ŞFR. 1155/43/204)( 17 N 1332/ 09 Ağustos 1914 ).
Seferberlik dolayısıyla silah altına alınan gayrimüslim efradın yollarda çalıştırılması Muhab.um.dairesinden Edirne/Bursa...( (DH.ŞFR. 1165/43/214)( 18 N 1332 / 10 Ağustos 1014 ); keza,II. Kolordu Kumandanlığı'na ((DH.ŞFR. 1179/43/228)(19 N 1332/ 11 Ağustos 1914).
Avrupa Harbi Hazırı'nda Osmanlı Hükümeti'nin tarafsızlığına karar verdiğine dair Muhab.um.dairesi'nden Edirne, Erzurum, Ankara...Çatalca mutabsarrılığı'na((DH.ŞFR. 1229/44/29)( 25 N 1332 / 17 Ağustos 1914 ).
Emniyet-i Umumuyi Müdürlüğü'nden Edirne Vilayeti'ne Kırkkilise Seyyar Jandarma Taburu'nun İstanbul'a gönderilmesi hakkında II. Kolordu'ya emir verildiği Ordu-yu Hümayun Başkumandanlığı Vekaleti'nden 1252/44/52)( (DH.ŞFR. 27 N 1332 /19 Ağustos 1914 ).
İtilaf ve ittifak devletlerinden hangisine mensup olursa olsun, hiçbir ecnebiye kötü muamelede bulunulmamasına dair Muhaberat-ı umumiye darise'nden Edirne Vilayeti'ne ((DH.ŞFR. 1261/44/61)( 27 N 1332 / 19 Ağustos 1914 ).
Seyyar Jandarma taburları'nın iaşe ve geçimleri kolordulara ait ( umn.um.mdr/urfa mut.)( (DH.ŞFR. 1266/44/66)( 28 N 1332 / 20 Ağustos 1914 ).
Jandarma mevcudunun üçte birinin seferberlik halindeki orduya alınmasına dolayı zorluklarla karşılaşıldığında alınacak tedbirler hakkında Şifre Kalemi'nden Edirne Vilayeti'ne vd.( (DH.ŞFR. 1305/44/105)( 05 L 1332 / 27 Ağustos 1914 ).
Seferberlik sebebiyle komşu ülkelerin askeri hareket ve durumları hakkında alınacak bilgilerin Harbiye Nezareti'ne bildirilmesi Emnummd7valilik ve mutasarrıflıklara ((DH.ŞFR. 1319/44/19)( 05 L 1332 / 27 Ağustos 1914 ).
Herhangibir düşman saldırısı ihtimaline karşı bir tedbir olarak, nakli istenen evrakdan mahallinde imhası mümkün görülenler hakkında, nezaretin görüşlerine göre hareket edilmesi hk.viyaletler ve mutasarrıflıklara ((DH.ŞFR. 1643/45/202)( 16 Za 1332 / 6 Ekim 1914 ).
Dahiliye Nezaretinin vilayetler ve livalara, livaların da nezaret ve vilayetler ile haberleşmesine mahsusu şifre anahtarların değiştirilerek, yeniden tertib olunan 6. nev'i şifre anahtarının vali ve mutasarrıflıklara gönderilmesine dair Dahiliye Nezareti'nden izin talebi ((DH.ŞFR. 1655/45-214-1)( 17 Za 1332/ 7 Ekim 1914 ).
Yunanistan'a hicret etmek üzere Ereğli'den ayrılacak nakliye vasıtası olmaması, boğazların kapalı olması gibi sebeplerle Maydos'a çıkan ve bir kısmı Dimetoka'ya geçebilen Rumlar'ın mahallerine iade edilmesi hk. Edirne Vilayeti'ne ((DH.ŞFR. 1665/45/222)( 17 Za 1332 / 7 Ekim 1914 ); keza, 1720/46/15; 20 za 1322/ 10 Ekim 1914.
Rum muhacereti Yunanistan'a karşı bir tehdit sebebi olarak kullanılacağından vilayet dahilindeki Rumların göçlerine izin verilmemesi Edirne Vilayetine((DH.ŞFR. 1762/46/57)( 02 Z 1332 / 22 Ekim 1914 ) ; keza, ((DH.ŞFR. 1771/46/66)( 04 Z 1332/ 24 Ekim 1914 ) ; keza, ((DH.ŞFR. 1772/46/67)( 02 Z 1332 / 22 Ekim 1914 ).
İtilaf Devletleri ile harp başladığından asker ve sivillere ait bütün mektupların açık olarak postaya verilmesi, Türkçe, Arapça, Fransızca ve Almanca dışındaki dillerde yazılmış oylan mektup ve telgrafların tevkif edilmesi vilayet ve mutasarrıflıklara ((DH.ŞFR. 1892/46/185)( 15 Z 1332/ 4 kasım 1914 ).
Rum muhaceratının önünün alınıp alınmadığı; alınan tedbirlerin neler olduğunun Edirne vilayeti tarafından bildirilmesi ((DH.ŞFR. 1904/46/197)( 16 Z 1332/ 05 Kasım 1914).
Harbte olunan devletlerin konsoloshanelerinin dikkatle aranması, muhafazası için bırakılan müstahdemlerin çıkartılması ve kapılarının kilitlenerek, nezaret altına altında bulundurulması vilayet ve mutasarrıflıklara ((DH.ŞFR. 1985/46/277)( 21 Z 1332 / 10 kasım 1914 )
Emniyut Umum müdürlüğü'nden Edirne Vilayeti'ne " Düşman devlet konsoloslarına ait evraktan pasaport muamelesi gibi idari işlere taalluk edenler dışındaki mühürlemelerin buraya gönderilmesi ((DH.ŞFR. 47/99) ( 3 M 1333/21 Kasım 1914 ).
Kırkkilise'de bulunan Rusya tebeasının hapsedilip; mağaza ve dükkanlarının mühürlendiği bildirilmiştir. Keyfiyet bildirilsin ( Emn.u.md.Edirne Vilayeti'ne ((DH.ŞFR. 47/186) ( 8 M 1333/ 26 Kasım 1914 ).
Kafkasya'da çetecilikle istihdam edilmek üzere " lâz " ve " Çerkesler"den çeteceliğe elverişli kişilerin tedarik edilmesi hk. Emniyeti um.md'nden Edirne Vilayeti, ..mutasarrıflıklara ((DH.ŞFR. 47/196/8 M 1333 / 6 Kasım 1914 ).
Çetecilikte kullanılabilecek mahkumların isim ve mahkumiyet sürelerini belirten bir liste ile İstanbul'a sevkleri ( İzmit mut.a emn.um.md'nden ((DH.ŞFR. 47/245)( 11 M 1333/ 29 Kasım 1914 ).
Cihad fetvası hükmüne göre hareket edilmesi ((DH.ŞFR. 47/290)( 13 M 1333/ 01 Aralık 1914).
Harbiye Nezareti ile mülkiye memurları arasındaki gizli haberleşmenin kolordu kumandanlarına mahsus şifre ile yapılması hakkında Kalem-i mahsus'tan Edirne vs. vilayetlere, Çatalca Mut. ((DH.ŞFR. 47/355)( 18 M 1333/ 06 aralık 1914 ).
Hududun Demirköy taraflarında avcılık edenlerden Bulgarlar'ın şüphelendikleri haberi üzere bu havalide avcılık yapılmasına izin verilmemesi Emn.um.md'nden Edirne Vilayeti'ne ((DH.ŞFR. 48/215)( 12 S 1333/ 30 Aralık 1914 ).
Cihad münasebetiyle neşredilen af kanununun, her mahalde neşr ve ilanından itibaren geçerli olduğu Harbiye Nezareti Tahrirat Dairesinden bitis vilayetine ((DH.ŞFR. 48/297 )( 19 S 1333/ 06 Ocak 1915 ).
Umumi seferberlik ilan etmiş olan Yunanistanın durumu açıklık kazanıncaya kadar Yunan teba ve konsoloslarının harice çıkmalarına izin verilmemesi( EmnummKarahisarı sahip ((DH.ŞFR. 56/309 27 Za 1333/ 06 Ekim 1915).
Edirne'de sahra hava tarassudat istasyonu kuracak olan Alman binbaşı Herzegel'e her türlü yardımın yapılamısı Emn.um.md.Edirne vilayetine ((DH.ŞFR. 56/323)( 28 Za 1333/07 Ekim 1915 ).
Kırkkiliseye'ye bağlı Vize Bidayet Mahkemesi Müstantıkı İbrahim Niyazi Efendi'nin boş ser veya 2. komiserliklerden birine tayin talebi (DH.EUM.MEM,111/12,02 M 1338)
Vize muhacirin memuru Niyazi Efendi'nin Polis Komiserliği'ne tayini ( DH.EUM.MEM,98/27, 16 S 1336)
Harp mıntıkalarından gelen Kırkkilise polis mürettebatından Mehmed Alif'in memuriyeti hakkında verdiği beyanname (DH.EUM.MH,40/91, 05 Z 1330)
Harp mıntıkalarından gelen Kırkkilise polis mürettebatından Said'in memuriyeti hakkında verdiği beyanname(DH.EUM.MH40/94,05 Z 1330)
Harp mıntıkası olan Vize'den İstanbul'a gelen polis ve Basri Ağazade Hayreddin'in 1328 Teşrin-i evvel...(DH.EUM.MH58/48, 02 B 1331)
Hukuku mektebi mezunu olup, Vize müdde-i umumiliğinde görevli Zeki Bey'in boşalan Beşiktaş Merkez memurluğuna tayin edilmesi için müracaat(DH.EUM.VRK, 5/19 ,07 L 1328)
Harp mıntıkası olan Vize'den gelen polis memuru Hamdi b. Yusuf Efendi'nin 1328 yılı T.evvel inden itibaren maaşını alamadığını beyan eden vesika ile..( DH.EUM.MH,58/47,02 B 1331 )
İşgal sebebiyle hicret etmek mecburiyetinde kalan Saray kazası İnas Mektebi Başmuallimi Fitnat Hanım'ın avdet harcırahının verilmesi isteği ( DH.UVM, 41/70, 12 Ca 1339 ) DH.UMUM,42/84, 04 Z 1338, ... Fitnat hanım zammıyla birlikte maaşınını İstanbul Vilayeti hususi bütçesinden verilmesi )
Güvercinlerden casuslukta faydalanılması Edirne vilayetne Emnuyet um.mdnden(DH.ŞFR., 76/87, 18 B 1335/20 Mayıs 1917)
Hudut haricinde kalan Dimetoka ve Cisri Mustafa Paşa kazalarının lağvıyla, merkez köylerin Uzunköprü ve Korkilise merkez kazalarına bağlanmasına dair İdare-i Umum-ı dahiliye md.nden ediren vilayetine cevab tel ( DH.ŞFR., 92/289, 22 M 1337, 28 Ekim 1918)
((Edirne kazalarında aşarın toplanarak, 5.Ordu anbarlarına teslimine dair Harbiye Nezareti Tahrirat Dairesinden Edirne vilayetine (DH.ŞFR.,91/268, 24 Z 1336/30 Eylül 1918 ).
Mahkumlar ve Hapishaneler
Vize Kazası'nda ihbar üzerine tevkif edilen şahısların tahkikatı ( DH.MUİ.77-1/28, 14 Ra 1328)
Vize kazası belediye eczacılığına tayin edilen Haydar Efendi'nin maaşı gelmediğinden sefil olduğu ( DH.MUİ.110/5, 25 C 1328 )
6 aydır maaş alamayan Vize Belediye tabibi Yaka'nın maaşlarının ödenmesi Edirne Vilayeti'ne bildirildiği ( DH.MUİ.127/9, 28 Ş 1328)
- B. İktisadî sıkıntılar ve alınan önlemler
- 1. İaşe sıkıntısı
Vize kazası Doğanca Köyü'ndeki muhacirlere tevzian tohumluk zahire verilmesi ( MV, 96/93, 10 N 1316 )
Edirne Vali vekaleti'ne, Ordu bulgur için bile buradan buğday gönderiyor.Bundan dolayı Kırkkilise'deki buğdayları mahalli ihtiyaçlar ile tohumluğa terk ederek, askeriyeye vermeyiniz. Mamafih, kendilerine de bir şey yazmayınız. Zeyl telgraf ((DH.ŞFR. 1461/45/21)( 25 L 1332 / 16 Eylül 1914 ).
( Anadolu'da buğday satın almak üzere bin liranın Kadri Bey'e gönderilmesi mektupçu Bey ile Ahmet Bey'e emir buyurunuz ve un ihtiyacı hakkındaki vaziyetinizi yazınız ) Edirne vali vekaletine telgraf((DH.ŞFR. 1462/45/22)( 25 L 1332 / 16 Eylül 1914 ).
(Polis ve jandarma efradına tam maaş verilmesi mümkün olmadığından birer çift ekmek verilmesi tasavvur edimektedir ) Emn.um.md.Suriye Vilayeti'ne ((DH.ŞFR. 1487/45/47)( 01 Za 1332 / 21 Eylül 1914 ).
Vilayet dahilinde bulunan kaşar peyniri ile beyaz peynirlere el konulmasına dair Edirne Vilayetine((DH.ŞFR. 1959/46/252)( 19 Z 1332 / 09 Kasım 1914 ).
Askeri nakliyat dolayısıyla zahire nakliyatı tatil edildiğinden, bu sürede verilmekte olan yiyecekle yetinilmesi hususunda İdare-i Umumiye-i Dahiliye Müdiriyeti'nden Edirne Vilayeti'ne ((DH.ŞFR. 52/245)( 21 C 1333/ 6 Mayıs 1915 ).
Kimin namına olursa olsun, son bildiriye kadar vilayet dışına mevazi ve hububuat çıkartılmaması ve diğer vilayetlerden hububat celbedilmesi hk. Dahiliye Nezareti'nin Edirne Vilayeti ile Tekfurdağı ve Kırkkilise ve Gelibolu Mutasarrıflığı'na ((DH.ŞFR. 50/232)( 23 R 1333/ 10 Mart 1915 ).
Anadolu mahsullünün ordunun ve İstanbul'un ihtiyacını temin edemeyeceği, Edirne ihtiyacının Bulgaristandan sağlanması İdare-i Umu.Dah.Md.Edirne vil.( (DH.ŞFR. 55-A/163 )( 28 L 1333/ 8 eylül 1915 ).
Bulgaristan'dan mısır getirtilmesi için Sofya sefareti ile haberleşilmesi için İdarei umumi dahiliye md. Edirne vilayetine cevabi telgraf ((DH.ŞFR. 58/185)( 24 M 1334/ 02 Aralık 1915 ).
İşkodra'da fert ve ailelere verilen ekmek ve peksimedlerin tevzii hususundaki durumun Vize kazası komiser mavini Ali Rıza Efendi'ye sorulması gerektiği (DH.EUM.MEM,125/2, 06Ş 1332 )
Vize'ye bağlı Servi Karyesi'nde çıkan yangında zarara uğrayan hanelere yemlik ve tohumluk verilmesi ( DH.MUİ., 58/24, 14 M 1328 )
Sığır vebasından dolayı Rumeli'den Anadolu'ya hayvan geçirilmemesi ( DH.KMS, 5/23, 22 M 1332)
Çiftçilerden iaşe olarak yapılacak alımların, bir yıllık yemeklik ve tohumluk ihtiyaçları ayrıldıktan sonra yapılmasına dair (DH.ŞFR.,82/4, 16 s 1336/01 aralık 1917)
Edirne kazalarında aşarın toplanarak, 5.Ordu anbarlarına teslimine dair Harbiye Nezareti Tahrirat Dairesinden Edirne vilayetine (DH.ŞFR.,91/268, 24 Z 1336/30 Eylül 1918 ).
Harp durumu sebebiyle Keşan'da zahire depolanması uygun görülmediğinden, büyük bir kısmının Malkara veya daha doğusunda toplanmasına iaşe Nezareti İhtiyacat-ı askeriye şubesinden Edirne vilayetine zeyl telgraf ((Edirne kazalarında aşarın toplanarak, 5.Ordu anbarlarına teslimine dair Harbiye Nezareti Tahrirat Dairesinden Edirne vilayetine (DH.ŞFR.,92/242, 18 m 1337/24 Ekim 1918 ).
(Edirne kazalarında aşarın toplanarak, 5.Ordu anbarlarına teslimine dair Harbiye Nezareti Tahrirat Dairesinden Edirne vilayetine (DH.ŞFR.,91/268, 24 Z 1336/30 Eylül 1918 ).
Vize, Saray ve Istranca'daki kömür ocaklarına ahalinin müdahalasinin men'i ( A.MKT.NZD, 35/96, 02 Ş 1267 )
İstefan'ın Vize kazasındaki Dökümhane'ye tevzi ve teslim olan kömürün gönderilmesi talebi ( A.DVN, 128/32, 05 Ca 1274 )
Kömür üretimi için kiralanan ormana Vize halkının müdahalesinin temini ( A.MKT.DV, 38/69, 18 Ş 1267 )
Vilayetlerde umur-u nafianın çokluğu, nafia mühendislerinin azlığı sebebiyle emiriye mebaniyeve evkaf tamirak inşaatının keşif evrakının belediye mühendisleri veya kalfalar tarafından yaptırılması. Edirne'nin çoğu kazalarında belediye tabibi istihdam edilemediği ve eczahane açılamadığı ( DH.İD, 37-1/9, 08 Ra 1330/73 )
Edirne Vilayeti Kırklareli Sancağı, Vize Kazası'na tâbi Saray Nahiyesi'nde çıkartılan kömür madeni imtiyazının Çorlulu Halid ve İbrahim Efendiler'e ihalesi ( MV, 244/65, 21 L 1334 )
- 3. İstismar ve yolsuzluklar
Vize Posta Müdürlü iken kasadaki parayı zimmetine geçirerek, firar eden Zeki Efendi'nin tahkikatı mahallinde yapılması için Vize'ye gönderilmesi ( DH.EUM, AYŞ, 20/46, 04 Z 1337 )
- C. Gayri müslim cemaatler, savaş ve çetecilik
- 1. Rumlar
Vize'deki kilisenin kuzey ve güney köşelerinde çan ve saat kulesi inşası ( İ.AZN, 71, 1325 R -12/1325 R 12 )
Vilayet dahilinde Rumlar'a ait ne kadar çiftlik bulunduğu, bunların kıymet ve dönümleri miktarının araştırılıp, bildirilmesi ((DH.ŞFR. 1460/45/20)( 24 L 1332 / 15 Eylül 1914 ).
( Tapuca Rumlar'a ait bilcümle muamele-i ferağıyenin iş'ar- ahire değin tehir-i icrası tamamen tebliğ olunur . Keyfiyet Maleyi Nezareti'ne yazılmıştır ) Muhab.um.dairesi'nden vilayet ve mutasarrıflıklara ((DH.ŞFR. 1597/54/157)( 11 Za 1332/01 Ekim 1914 ).
Rum muhacirleri Karesi'ye nakletmek üzere Şam, Plevne ve Edremit vapurları'nın tahsis edildiği hk. Emn.Um.Müdürlüğü'nden Edirne valiliğine ((DH.ŞFR. 53/44)( 03 B 1333/ 17 Mayıs 1915 ).
Marmara'dan tahliye edilen 15.000 kadar Rum'un hepsinin Karesi Livası'nda iskanlarının mümkün olmayacağından, vilayet dahilindeki Rum köylerine nakledilenlerden zaruri görülenlerin ve peyderpey sevkine başlanılması Karesi Mutasarrıflığı'na yazılmış İskan-ı aşayir ve ( Hüdavendigar Vil((DH.ŞFR. 54/104)( 9 Ş 1333/ 22 Haziran 1915 ).
Marmara Havzası'nda sahilde ve sahilden bir saat mesafedeki köylerde sakin Rumların göçü.. Başkumandan Vekaletince lüzum gör...( (DH.ŞFR. 54/118)( 10 Ş 1333/ 23 haziran 1915 ).
Edirne'den sevkedilecek Rumlar'ın, Rum ve Ermeni Köyleri'nde iskan edilmemelerine dair ( İskan-ıaşayir Hüdavend.vil.) ((DH.ŞFR. 54/180)( 16 Ş 1333/ 28 Haziran 1915 ).
Edirne'den sevkedilecek ahali miktarının 7-8 .000 nüfustan ibaret.. Ne kadarı Ertuğrul Sancağı hda ne kadarı dahil-i vilayetde mümkün ( İskan-ı aşayir'den Hüdavendigar)( (DH.ŞFR. 18 Ş 1333/01 Temmuz 1915 ).
Edirne Vilayetiden nakledilen Rumların bir kısmı Bilecik Sancağı Rum köylerinde ( iskanı-aşayir..İzmit Mut.na((DH.ŞFR. 54/276)( 18 Ş 1333/01 Temmuz 1915 ).
Sahildeki Rum halkına tahsis edilen Yafa ve Edremid Vapurları'nın Muh.AMM/Edirne ((DH.ŞFR. 54/279)( 18 Ş 1333/01 Temmuz 1915 ).
Namledilecek Rumlar için ayrı bir talimatname mevcut olmadığından, Ermeniler'in emval-i metrukelerinin muhafazası hak. Daha önce gönderilen talimatnamenin Rumlar için de uygulanması İskan-ı..Hüdav.( (DH.ŞFR. 54/296)( 21 Ş 1333/ 04 Temmuz 1915 ).
Rumlar'ın İslâm Köylerine de tevzii muvafıktır ( isk.aşayir/Karesi Mut. ((DH.ŞFR. 54/437)( 1 N 1333/ 13 Temmuz 1915 ).
Venizelos taraftarlarının, Rumlar'a karşı zulüm ve taarruzlarda bulunulduğunu bahane ederek, Osmanlı hükümetine hücum ettiğinin hk. Atina sefaretinden bildirildi. Daha hoşgörülü bulunulması ve şikayetlere meydan verilmemesi Adana ve .. vil. ((DH.ŞFR. 54-A/109)( 14 N 1333/ 26 temmuz 1915 ).
Yunanlılar'ın harbe hazırlanmasından dolayı Büyükçekmece, Silivri ve sair yerlerde oturan Rumlar daha münasib yerlere sevki Emniyet-i Umum Müdürlüıü'nden Çatalca Mutasarrıflığı'na ( DH.ŞFR., 67/241, 13 Za 1334 / 11 Eylül 1916).
Marmara Havzası'ndaki sahil köyleri? Rumları yerinde kalsın. Vapur sevkinden vazgeçilsin Emn.u.md.Edirne vil. ((DH.ŞFR. 54-A/185)( 17 N 1333? 29 Temmuz 1915 ).
Yunan tabiiyetinde olan doktorların isim ve ikaletgahları ile ne.. iştigal ettiklerinin bild. Emn.um.Md.Edirne vil.ne((DH.ŞFR. 56/369)( 3 Z 1333/ 12 Ekim 1915 ).
Edirne vilayetinden İzmit'e geldiği bildirilen Rumların liva dahilindeki müsait köylerde iskanı ve Ermeniler'in peyderpey dahile sevki Emn.um.md.nden İzmit mutasarrılığı'na ((DH.ŞFR. 57/359)( 1 M 1334/ 09 Kasım 1915 ).
Rumlar arasında nüfuzlu olan şahıslar ile cemaat heyetleri ve hususi cemiyetler idaresinde hayır ve ilmi müesseseler olamsı halinde idarecileri ile önem derecelerinin bildirilmesi hk. Emn.um.md'nden ...vilayetlere, Çatalca mutasarrıflığı'na ((DH.ŞFR. 57/382)( 2 M 1334 / 10 kasım 1915 ).
Rumlar'a ait mektep, hastane ve darülaceze gibi müesseselerin bulunması halinde, kurucu ve idarecileri ile öneminin bildirilmesi Emn.um.mdnden Edirne vilayeti'ne ((DH.ŞFR. 57/384) ( 2 M 1334 / 10 kasım 1915 ).
İnöz metropolidi Yovakim ve maiyetine verilen tavsiyename ile Edirne vilayetine telgraf ((DH.ŞFR. 264/40/40)(23 Ca 1332 / 19 Nisan 1914 ).
İnöz metropolidi Yovakim imzasıyla Edirne'den Patrikhane'ye çekilen telgrafa istinaden memurların hattı hareketlerini temini hakkında Kalem-i Mahsus'dan Edirne vilayetine((DH.ŞFR. 265/40/41)( 23 Ca 1332 / 19 Nisan 1914 ).
Vize'nin Saray nahiyesi Rumları'na Müslümanlar tarafından taarruz vukubulduğuna dair şikâyetlerin yalan olduğu ( DH.MUİ.95/64, 24 Ş 1328 )
Edirne'nin Vize Kazası'nda müteşekkil Misafirperver cemiyeti'nin kanunen vermesi gereken defter ve evrakı Türkçe olarak tanzim etmediği için tasdikinin yapılmadığı ( DH.İD, 126/2, 04 L 1328/6)
Vize'deki Çiftlik Köyü Rum okulunun jandarma tarafından kötü muamelede bulunulduğu iddiasının yalan olduğu, burada yapılan aramada pek çok tüfek, yağ malzzeşya bulundu ( DH.EUM,EMN, 54/4, 25 Ra 1332 )
Edirne'ye bağlı Vize, Çatalca, Pınarhisar ve Avrethisarı'ndan yunanistan'a giden Rum ahalinin göçünün engellenmesi için Rumlaı'ın tekâlif-i emiriyyesi ile Ziraat Bankası'na olan borçlarının tahsilinin ertelenmesi; Balkan Harbi yüzünden göç edip, yurtlarına geri dönen Lüleburgaz çiftçilerinin Ziraat Bankası'na borçlarının affı hakkında vukubulan talepleri ( DH.İD, 170/9, 22 Ra 1333)
Vize'de Pınarhisar ve Kırkkise'ye giden Posta ‘nın Pazarlık Boğazı'nda saldırıya uğradyarak, resmi evrak paketleri parçalandı, yeterli emniyet tedbiri olmadan pobtaların yola çıkartılmaması ( DH.EUM, EMN, 62/26, 23 R 1332 )
Çatalca'ya eşkiyaya yataklık ettikleri bazı soygunlara karıştıkları iddiasıyla tutuklanan Hıristodoli'nin ve Todorakioğlu Dimitri'nin delil yetersizliğinden Vize Bidayet Mahkemesi Müstantıklığı'nca serbest bırakıldığı ( DH.EUM.EMN, 73/90,23 C 1332 )
Tard edilen Penesa ( Vize ) Bulça Köyü ahalisinin istenilen parayı ödedikleri halde hayvanlarının Vize kaymakamlığı tarafından zabt edildiği iddiasının araştırılması ( DH.KMS, 3/13, 06 Z 1331
Vize belediye reisi ve biraderinin reisliğini yaptığı bir Yunan çetesinin o havalide Müslümanlara tecavüz ederek katl hadisesinin araştırılması ( DH.EUM.SSM,47/32, 17 Ra 1340 )
Vize'den sevkolunan Museviler'in tebid ve sevk mahallerinin araştırılması hakkında Emniyet-i Umumiyye Müdürlüğü'nden Edirne Vilayeti'ne ( 57/374 ) ( DH.ŞFR., 12 M 1334/30 Kasım 1914 )
Uzunköprü'deki Museviler'in Yeni MustafaPaşa'ya göçe zorlanmaları hakkında şikayetleri inceleme ( muhaberat-ı umdairesi/Edirne vilayetine ) 921/42/236)( (DH.ŞFR. 14 Ş 1332/ 8 Temmuz 1914 ).
Saray'dan ihraç edilen Museviler hakkında yapılan muamelenin tahrirat-ı umumiye hükümlerine uygun olmadığından Emn.um.md.edirne vilayeti'ne((DH.ŞFR. 58/113) (16 M 1334/ 24 Kasım 1915 ).
Kırkkilise livası dahilindeki Ermenilerin miktarını gösterir cedvelin düzenlenmesi ve gönderilmesi için Emnummdnden Edirne vilayetine (DH.ŞFR.,70/13, 19 M 1335/15 kasım 1916)
İhtida eden Ermeniler, yeni nüfus tezkeresi ile dikkat çekmeden seyahat ediyor, bir yanlışlık yapılmaması için ikamet ettikleri kaza, nahiyenüfuz tezkirelerinin arkasına bulundukları kasaba, mahalle, ismi yazılsın (DH.ŞFR.,76/243-79, 8 Ş 1335/30 Mayıs 1917)
İskan bölelerine dağıtılan Rum ve Ermenilere harbiye tahsisatından verilmekte olan yevmiyelerin arttırılması için aşayir ve muh.den Edirne vilayetine ( 77/168, 29 ş 1335/20 haziran 1917)
Yenice'de Bulgar eşkiyasının koyduğu humbara patlaması ( Y.A.HUS, 507/125, 18 L 1324 )
Bulgarlar'ı gücendirmemek için Karaağaç'ın bir an öjnce tahliye edilmesini Enver Paşa tarafından tasvib edildiği Emn.um.md.Edirne Vil.( (DH.ŞFR. 56/338)( 1 Z 1333/ 10 Ekim 1915).
Bulgar mektep ve müesseselerinin bildirilmesi Emn.um.md.nden Edirne vilayeti'ne ((DH.ŞFR. 58/129 ) (17 M 1334/25 Kasım 1915 ).
Vize'de şekavet eden Bulgaristan eşkiyasının takibine devam edilmesi ( DH.EUM.EMN, 62/1, 26 Ra 1332 )
Vize'ye bağlı Yenicek Köylü 3 kişinin hayvanlarıarını alan silahlı 3 Bulgar eşkiyasının takibi için gerekli tedbirlerin alındı ( DH.EUM.EMN, 71/46, 25 L 1332 )
Vize'nin Topçu Karyesi'nde kadınlara taarruz eden Bulgar eşkiyasndan 4 kişinin öldürüldüğü ve bir çocuğun yaralandığı ( DH.EUM.EMN,84/28, 10 ş 1332
Kırkkilisede kapatılan Bulgar mekteplerinin açılması ve Kırkkiliseye gitmek isteyen muallimlere kolaylık gösterilmesi istenir(DH.ŞFR.,71/36, 23 S 1335/19 Aralık 1916)
- D. Göçlerin seyri
- 1. Vize'de Arap muhacirler
Kırkkilise ve mülhak kazaları merkezinde 20 Arap ailesinin iskânına müsait boş haneler mevcuk olup-olmadığı nın bildirilmesine dair Aşayir ve muhacirin Müdiriyeti Umumiyesinden Edirne vilayetine (DH.ŞFR.,69/138 , 05 M 1335 /01 Kasım 1916 )
Kırkilisede iskanları kararlaştırılan 20 arap ailesine emval-i metrukeden , mevcut olmadığı takdirde muhacirin tahsisatıyla hariçten eşya ve levasım tedadrik edilmesi ve kendilerine ayrılan binaların tefriş ve oturulabilir bir hale getirilmesi için Aşayir ve muhacirin müdiriyetinden Edirne vilayetine(DH.ŞFR.,69/206, 10 M 1335/6 kasım 1916)
Siyasi sebeplerle 4. Ordu Kumandanlığı'nın emriyle Suriye'den bazı liva ve vilayetlere ihraç edilen Araplar'ın zabitanın kayıtsızlığından faydalanarak Suriye'ye geri kaçtıkları, buna izin verilmemesi ve sorumlu memurların cezalandırılması Emnummdnden Edirne Vilayetine(DH.ŞFR.,72/66, 28 Ra 1335/22 Ocak 1917)
Hain şerif Hüseyin taraftarı olduğu için Osmanlı aleyhine faaliyet gösterdiği için Medine'den sürülen 20 kişiden Muhammed Efendi ile eşi Cevriye Hanım'ın Edirne'de, diğerlerinin ise Kırklareli'de iskân ettiği ( DH.EUM. 4. şb., 11/10,06 Ş 1335 )
Memleketine iadesi mümkün olmayan Medineliler'in yevmiyelerinin ödenmesi 91/273, 24 Z 1336/30 Eylül 1916 )
- 2. Müslüman göçleri ve göçmenlerin iskânı
Vilayetin neresinden kaç haneden kaç nüfus ihraç edildi hzla bildirilsin emn.um.md.nden Edirne vilayeti'ne((DH.ŞFR. 58/152 )( 21 M 1334/ 29 kasım 1915 ).
Bulgaristan, Yunanistan ve Romanya'ya gitmek isteyen Rum kadınlarının ebeveyn veya akrabalarının önceden Yunanistan'a hicret etmiş ailelerden olup-olmadığının araştırılarak bildirilmesi Emnummd Edirne vilayetine cevabi((DH.ŞFR. 58/200)( 27 M 1334 ( 05 Aralık 1915 ).
Bulgaristan yolu ile uzaklaştırılacak şahısların durumunun, ihraçlarından en az 24 saat önce Bulgar memurlarına bildirilmesi hk. Emn. Um.md.nden Edirne Vilayeti'ne ( 59/22) ((DH.ŞFR. 8 S 1334/ 16 Aralık 1915 ).
Vize'de Ahiçelebi Köyü'nde iskan edilen muhacirlere dair ( A.MKT.MHM, 504/4, 06 B 1316 )
Vize'nin Doğanca Köyü muhacirlerine tohumluk zahire verileceği ( A.MKT.MHM, 504/13,16 n 1316)
Vize kazasında muhacirlerin Dereli merasına iskân olundukları ( A.MKT.MHM, 505/12, 10 M 1316)
Edirne'nin Vize kazasında Emine Safvet Hanım'ın arazisinin muhacirler iskan edilmek üzere satın alınması ( A.MKT.MHM, 520/20, 12 B 1320 )
Arnavut olmamak şartıyla 500 çiftçi muhacirin gönderilmesi Sofya sefaretine bildirilir. Bunların vilayet dahilinde iyi bir şekilde dağıtılarak iskan edilmeleri için iskanı aşayir ve muhacirin müdiriyeti Edirne vilayetine cevabi tel(DH.ŞFR.,77/122, 25 ş 1335/16 Haziran 1917)
Kıpti kafilelerinin yoğun bir şeklide göçü ve rızaları hilafında bazı Arnavud muhacirlerin gönderilmesiye dolayısıyla bir müddet göç durdurulur (DH.ŞFR.,82/117,3 Ra 1336/17 Aralık 1917) Bulgaristan'dan gelen 38 vagon göçmenden 34'ünün kabul ve kalanının iade edildiği, bunların sefil ve perişan oldukları (DH.ŞFR.,82/129, 4 Ra 1336/18 Aralık 1917)
Muhacirlerin emval-i gayri menkule tevzii için meşgul komisyonların tatiline dair Aşayir ve muh.Edirne vileyitenie( 92/262, 20 M 1337/26 Ekim 1918). Mali buhran sebebiyle mülteci ve muhacirlere yapılan tahsisat kesilsin, lüzumsuz muhacir müesseselir lağvedilsin( 92/259/20 M 1337, 26 Ekim 1918)
- E. İşgal ve işgalciler
- 1. İşgal altındaki Vize, Sağlık ve Eğitim
Vize ve Lüleburgaz kazalarında mübadele edilmek isteyen İngiliz ve Fransızlar'ın bir cedvelinrin gönderilmesine dair Emniyet-i Umumiye Müd.Edirne Vilayetine ( 89/65) ( DH.ŞFR., 4 L 1336 / 13 Temmuz 1918 )
Merkez hapishanelerde ölümlere yol açan hastalıkların nev'i ile ölüm oranının bildirilmesi ( Dah. Nez.Den Edirne Vil.( (DH.ŞFR. 86/335 )( 30 Za 1333/ 9 Ekim 1915 ).
Vize kazası belediye eczacılığına tayin edilen Haydar Efendi'nin maaşı gelmediğinden sefil olduğu ( DH.MUİ.110/5, 25 C 1328 )
6 aydır maaş alamayan Vize Belediye tabibi Yaka'nın maaşlarının ödenmesi Edirne Vilayeti'ne bildirildiği ( DH.MUİ.127/9, 28 Ş 1328)
Kolera sebebiyle Vize Saray nahiyesindeki Balçık panayırı'nın açılışına izin verilemeyeceği ( DH.İD, 50-2-34, 03 N 1329/10)
Rumeli vilayetlerinde münhal olan liva ve kazalar tebabetlerine tayin edilecek belediye tabibleriyle sıhhiye memurları maaşının hazine tarafından ödenmeyeceği ( DH.İD, 57/10, 18 M 1330 )
Kırkikilise sancağı dahilinde iane-i ahali ve inşa olunacak karakol/haneler'in inşaatının ikmali ve 11 kuruşluk havalename gönderildiği ( DH.İD, 68/8, 04 N 1330)
Edirne'nin asayişini sağlamak, özellikle Kırkkilise havalisinde eşkiyayı ve postalara yaptıkları saldırıları önlemek için yetersiz olan jandarma kuvvetininin arttırılması; Bulgaristan'ın harb hazırlığı ( DH.İD, 71/4, 21 N 1330/40)
Vize kaymakamının Sadaet'e çıktığı kazadaki telgraf hattının şekaveti önlemede müessir olduğundan ibkasına dair telgraf ve posta ile gönderilmesinde bir mahzur olmadığından ücretinin kendisinden tahsili ( DH.İD, 81-2/37, 07 L 1330/3)
İkmal efradından olup, Demirköy Kazası ile Vize kaza sınırında asker firarileri tarafından öldürülen jandarma İbrahim'in katillerinin yakalanması ( DH.EUM. 3 şb. 5/49, 03 B 1333).
Vize nin İnceköy'de bir Rumu katleden Müslüman komitecilerin adliyeye sevki, bu gibi olaylara izin verilmemesi ( DH.EUM. 3.şb. 27/73, 29 N 1337)
Vize dahilinde Urunbağ Köyü'nün güneyinde ve Poyralı Deresi'nin batısında bulunan Aktepe'de, Bulgar baskınında şehit düşen Binbaşı Trablusgarblı Ali Musa Bey adına Musa Bey Tepesi isminin verilmesinin uygun görüldüğü ( DH.İD, 97-2/44, 05 B 1332 )
Nisan ayında Vize'de siyasî suç olmadığını gösterir cedvel ( DH.EUM, ADL, 4/6, 28 C 1333 )
1332 yılının Temmuz ayında Edirne kazalarında siyasî suç olmadığını gösterir cedvel (DH.EUM, ADL,23/45, 04 Ca 1334 )
1332 Ağustosu'nda Edirne kazalarında siyasî suç olmadığını gösterir cedvel (DH.EUM, ADL,25/28, 21 Z 1334 )
1333 Haziran zarfında Vize, Babaeski, Lüleburgaz kazalarında siyasî suç olmadığını gösterir cedvel (DH.EUM, ADL, 35/12, 11 L 1335 )
Edirne kazarında 1335 Mart ayı asayiş vak'alarını gösterir, Umum Jandarma Kumandanlığı'na tahrirat sureti (DH.EUM, AYŞ, 5/57, 17 B 1337 )
1335 Haziran-Temmuz Edirne'de vukubulan dükkan soygunu, ev kundaklama, pazara gidip-gelen şahısların soyulması, tehditle para talep etmek gibi soygun ve eşkiyalıkları beyan eder cedvel ( DH.EUM.AYŞ, 15/49?, 15 L 1337)( DH.EUM.AYŞ, 23/23, 04 M 1338, Vize kazası benzer olaylar ).
- 2. Yabancı elçi ve konsoloslar, Vize'de ecnebi tebealı halk
Amerikan sefareti'nin Edirne'deki konsolos vekilinin Düvel-i muhasıma tebasına para dağıtmak üzere Kırkkilise'ye gitmesine izin talebi ile Kırkkilise'ye sevk edilen İtalyan ve Rus tebeasından muhtaç olanların miktarlarının bildirilmesi Emn.um.md.nden Edirne vilayeti'ne ((DH.ŞFR. 58/234 )( 29 M 1334 / 07 Aralık 1915 ).
Kırkkilise'de Avusturya konsolosluğu memurluğundan azl edilen Kostandi Dodopulos evine Avusturya arma ve bayrağı çekmeye devam ediyorsa gerekli işlemin yapılması ve halefinin isminin daha sonra bildirileceği Hariciye Nezareti Umur-u Siyasi Müdürlüğünden Edirne Vilayeti'ne (DH.ŞFR.,68/27, 19 Za 1334/17 Eylül 1916) Dodopulos'un hanesindeki bayrak direğinin indirilmesi için (DH.ŞFR.,68/82, 23 Za 1334/21 Eylül 1916).
Amerika, Alman Hükümeti'ne harp açtı, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ile ilgisini kesti. Bu , yalnız siyasi ilişkilerin kesilmesinden ibarettir. Amerika konsoloslarıyla ilişkiye son verilse de tebeasına nazik davranılması (DH.ŞFR.,75/192, 28 C 1335/21Nisan 1917)
İsviçre, Hollanda, İsveç ve Norveç gibi tarafsız memleketlere giden ecnebi tebeaya Nezaret'den izin alınmadıkça pasaport ve vize verilmemesi Emniyet'den Edirne'ye (DH.ŞFR.,77/56,16 ş 1335/07 haziran 1917)
Yunanlılar'ın seyahatine izin verilmemesi Emnum Edirneye ( (DH.ŞFR.,78/36,15 N 1335/5 Temmuz 1917)Yeni bir emir verilinceye kadar Yunan konsoloslarının gelmelerine izin verilmemesiemnumdan edirneye ( 78/59,17 n 1335/7 temmuz 1917)Liva ve vilayet dahilindeki Yunan konsolosları ile tebeasının 5 Ağustos'a kadar sınır dışına çıkmaları gerektiği, bu tarihten sonra çıkışlarına izin verilmeyeceği Emnden Edirne vilayetine (DH.ŞFR.,78/91,21 N 1335/11 Temmuz 1917)Yunan sefaret ve konsoloslariyla, tebasına aid bilumumu hayvanat ve nakil vasıtalırının tekalif-i harbiye suretiyle toplattırılarak, depolara sevki İdarei umum-ı dah.mdnden Edirne vilayetine(78/137, 26 N 1335, 16 temmuz 1917)Vilayet liva dahilindeki Yunanlılar'dan fırıncı, terzi, kunduracı, ve diğer sanat erbabı ile mavnacı, şimendifer memurları, amele ve müstahdemlerin ne kadar oldukları, bulundukları yerlerin araştırılıp, bildirilmesi istenir( Emn.um.md.edirne (DH.ŞFR.,79-A/105, 26 Za 1335/13 Eylül 1917) Yunanlıran sanat erbabı hk. Kalan bilginin acilen hazıranıp, gönderilmesi (DH.ŞFR.,79-A/157, 5 Z 1335 / 22 Eylül 1917)
Kırklareli'de İngiliz askeri mümessili tarafından Müslüman ve gayrimüslim nüfus hakkında yapılan araştırmada yanında bulunan Rum tercüman kendisine yalan ve yanlış malumat verme ihtimali kuvvetle muhtemel olduğuna müteyakkız davranılması gerektiğine dair Edirne Valiliği'nden bildirilen ( DH.EUM.AYŞ, 16/56, 24 L 1337 )
Vize'de oturan Rus tebeasından Jan Teodoridi'nin koyun ve keçilerinin çalındığı iddiası incelendi ve bu kişinin keçisinin olmadığı anlaşıldı ( DH.EUM.KLU?Y?, 6/43, 25 s 1333)
Hasım devletler tebeasından olup, Hayrabolu'ya sevkedilip, oradan memleketine gitmesi için İstanbul'a gönderilen Fransız mühendis Emil Ustermilger'in mahdumiyle 5 Yunan askeribirlikte Saray ve Vize ‘ye uğrayarak, Hayrabolu'ya eldiği ve Edirne'ye geçtiği ( DH.EUM. 3.şb.27/45, 04 ca 1337)
İngiliz ve Fransız Hükümetleri ile Babıali arasında kabul edilen itilafname üzerine 2 devletin tebeasından sivil ahalinin ve malul askeri esirlerin bazı şartlar altında değiştirilmesi kararlaştırıldığından Emn.um.mdnden Edirne (DH.ŞFR.,87/110, 30 B 1336/11 Mayıs 1918)
Vize ve Lüleburgaz kazalarında mübadele edilmek isteyen İngiliz ve Fransız ların bir cedvelinin gönderilmesine dair Emnummdnden Edirne Vilayeti'ne ( 89/65, 4 L 1336/13 Temmuz 1918)
- 3. İttihat ve Terakki Vize'de
Kanun-i Esasi'nin ilânı münasebetiyle Midye ve Vize kazalarının teşekkür mazbataları ( Y.EE, 69/26, 18 Z 1293 ).
İttihat ve Terakki Cemiyeti şubelerinin cemiyet kabul olunduğu ve yürürlükte ahkamının bunlarda tatbiki ( DH.MUİ.58/13, 13 M 1328)
Edirne yolu ile İstanbul'a gelecek olan Alman İmparatoru'nun yol güvenliğinin sağlanması (DH.ŞFR.,Kalem-i mahsusdan Edirne vilayetine, 80/69, 19 z 1335/6 Ekim 1917) Karşılama KçükÇekmece'de olacak (DH.ŞFR., 80/148,27 Z 1335/ 14 Ekim 1917)İnzibati tedbirler alınsın Çatalca mutasarrıflığı nakalim-i mahsusudan (DH.ŞFR.,80/153, 27 z 1335/ 14 ekim 1917)Karşılama törenine mülki ve askeri memurlar ile belde eşrafının hazır bulunması (DH.ŞFR.,80/157,27 z 1335/14 ekim 1917)
Sulhün akdi yakın olduğundan halkın tatmimine himmet edilmesi Kalemi mahsusdan Edirne vilayetine ((Edirne kazalarında aşarın toplanarak, 5.Ordu anbarlarına teslimine dair Harbiye Nezareti Tahrirat Dairesinden Edirne vilayetine (DH.ŞFR.,92/169, 13 M 1337, /19 Ekim 1918).
31 Ekim 1918'de, Mütareke imza edilmiştir, şeklinde vilayetlere tamimen telgraf çekildi ( DH.ŞFR, 92/328, 25 M 1337/31 Ekim 1918)
- VII. Millî Mücadelede Vize ve Kazanın Geri Alınması
- A. Genel durum
Memlekete dönüşte serbest bırakıldıkları halde, harp dolayısıyla iade edilemeyen Arap ailelerine ay sonuna kadar yevmiyelerini verilmesi Edirne vilayetine bildirildi ( DH.ŞFR, 93/52, 30 M 1337/ 5 Kasım 1918)Harp dolayısıyla başka mahallere nakledilen Rum ve Ermenilere ait mabet mektep ve murahhashane ile rahip ikametgahları ve bunlara ait emlak ve akarların tahliyesi emri verildi Aşayir ve ..den Edirne vilayetine ( DH.ŞFR, 93/108,4 S 1337/9 kasım 1918)
Vize kazası muhacirin memuru Süleyman Şevket Efendi'nin vazifesini suistimal ettiği bildirildiğinden hakkında tahkikat yapılması, ve neticesinin bildirilmesi aşayir ve Edirne vilayeti( DH;ŞFR; 95/70, 5 R 1337/ 8 Ocak 1919)
Vize kazası muhacirin Memuru Süleyman Şevket Efendi'nin vazifesini suistimal ettiği bildirildiğinden hakkında tahkikat ve tedkikat yapılıp bildirilmesi ( Aşair ve muhacirin Edirne Vilayeti'ne ( 95/71 ) ( DH.ŞFR., 5 R 1337 / 08 Ocak 1919 )
1919 yılı Ocak ayı sonunda Dahili ve harici posta ve telgraf gönderilmesine konulan sansür kaldırıldı ( 95/280, 27 R 1337/30 Ocak 1919)
Feshedilen ittihat ve terakki cemiyetinin emlak, nakit, taşınmaz ve sairlerine el konulmasına dair İdare-i um.dan ed.vilayetine ( DH. ŞFR, 96/33, 1 Ca 1337/2 Şubat 1919)
Venizelos ile Yunan bayrağı resmini havi Eşar mecmuası, Edirneden 4 nüshasının gönderildiği (DH.ŞFR. 23 C 1337/26 Mart 1919 ) Vilayet dahilinde Rumlara, halka elbise ve silah dağıtan Yunan zabitlerinin isimleri araştırılsın emri Edirne vilayeti'ne ( DH.ŞFR, 98/147, 12 B 1337/ 13 nisan 1919)Durumun mülki memurlar taarfından araştrılması ( Kalimi mahsusudan ediren vilayetine8 DH.ŞFR., 98/371, 28 B 1337/29 nisan 1919)
Yunan müfrezelerinde görevli çavuş ve erlerin Vize, Lüleburgaz ve Tekfurdağı'na yaptıkları tahrik faaliyetleri İngiliz siyasi memurlarına tebliğ edilen, menleri için gereken ( DH.EUM, 77/24, 04 Ca 1337/5 Şubat 1919)
Trakya'nın Yunanlıar tarafından işgali rivayetleri dolayısıyla halkın silahlandırılmasının natalı olduğu, itilaf devletleri mümessilleri ile görüşülerek gerekli tedbirlerin alınacağı Babıalı sadaret dairesi umurı mühime kaleminden Edirne vilayetine bildirildi ( DH.ŞFR., 99/293/22 Ş 1337/23 Mayıs 1919)
Edirne Trakya Cemiyeti adı altında toplanarak, Bulgarlar ile traklya hakkında tecavüzü bir ittifak akdine çalışan ittihatçılar ila atkılan Edirne istinaf Müdde-i umumi Arif efendi hakkında bilgi verilmesi adliye ve mazahip nez, Edirne veilayetine ( DH.ŞFR, 100/89, 13 N 1337/12 haziran 1919)
Kazadan bir miktar para alarak firar eden Vize posta ve telgraf müdür vekili Mehmet Zeki efendi'nin Çorum'da Polis sami Efendi'nin nezdinde bulunduğu ailesine gelen mektuptan anlaşıldı.Edirne'şe gendörilmesi için Ankara vilayetine telgraf çekildi ( DH.ŞFR, 101/19-116, 21 L 1337/ 20 temmuz 1919)
Temmuz ayı hareketli geçti. Eirne'de itilaf hükümetleri aleyhinde propagandada bulundukları yolunda Kolordu kumandanı Cafer tayyar Bey ile diğer subaylar hakkında araştırma yapılması için Emummd Edirne vilyetini telgrafla bildirdi ( DH.ŞFR, 101/40, 27 L 1337/ 26 temmuz 1919)
Trakya'nın yunanistan'a ilhakı için konuşmalarda buulnmak üzere Tekirdağ ve Malkara'ya gidecek Metropolit Yvekili piskopos Yenadiyos'un engelnnemesine dair Kalem/i mahsus Edirne vilayetine ( DH.ŞFR, 104/13, 12 M 1338/7 Ekim 1919).
İslam nüfusu arttırmak amacıyla, Doğu Trakya'dan Batı Trakya'ya muhacir sevkinin araştırılması Edirne vilayetinden istendi ( DH.ŞFR, 104/71, 27 M 1338/22 Ekim 1919 )
Midye Nahiyesi Servesi İskelesi'ne çıkan çete hakkında bilgi verilmesine dair ( DH.ŞFR, 104/135, 7 S 1338/1 kasım 1919 )
Bulgaristan'daki ihtilal dolayısıylaEdirne'nin de kıyam ve isyan gibi bir tehlikeye maruz kalmaması için tedbir alınması yönünde em.um.Edirne vilayetini uyardı.( DH.ŞFR, 106/148, 8 ca 1338/29 Ocak 1920)
Amerika'da kurulmUŞ İttihad-ı Yuna cemiyeti ile Trakya'dan gelen bazı şahısların Trakya'nın Yunanistan'a ilhakı için Trakya'da bir ihtilal çıkarmak istedikleri bildirildi, gerekli tedbir alınsın kalem-i mahsusdan Edirne vilayetine ( DH.ŞFR., 107/111, 1 c 1338/21 şubat 1920).
Trakya'nın mukadderatı hakkında San Remo Konferansı tarafından alınan kararların Trakya Müslümanlarını üzdüğü, Trakya'nın vatandan ayrılmaması için devletin elinden geleni yapacağı Harbiye Nezareti nezaret şubesiesinden Edirne vilayetine ve Edirne'de ı. Ordu kumandanlığı'na telgrafla bildirildi ( DH.ŞFR, 108/83, 28 S 1338/ 22 Kasım 1919 )
Vize mektebi muallimi iken Yunan işgali sebebiyle İstanbul'a gelmek zorunda kalan Muallim Hüseyin'in Haziran ve Temmuz ayları maaşlarının kendisine ödenmesi ( DH.UMUM.164/23, 28 M 1339 )
İşgal üzerine İstanbul'a gelen Feyzullah Lütfi Efendi'nin kaybolan Haziran 1336 maaşının kendisine verilmesi ( DH.UMUM.164/15?, 02 S 1339 )
Vizeli olup, Istranca'ya kaçak tütün götürürken Yunanlılar tarafından pusu kurularak ateş edilen şahıslardan, Istranca'ya iltica eden birinin durumu haber verdiği ( DH.EUM.AYŞ, 52/30, 17 B 1339
Yunan Ordusu'nun işgali üzerine İstanbul'a göç eden Edirne Vize Kazası Mekteb-i İbtidai Muallimi Mehmed Nazmi'nin harcırah talebi ( DH.UMUM., 164/38, 07 Ca 1339 )
Yunan işgali üzerine gelen Vize tedrisat-ı ibtidaiye müfettişi Reşat Efendi'nin avdet harcırahının ödenmesi ( DH.UMUM, 166/97, 25 Z 1340 )
Yunanlılar Şarki Trakya'yı Türkler'e teslim etmemek için olay çıkartıyor, kurdukları çeteler, topladıkları silahlar hk gelen raporlar, sadarete gönderilen ( DH.EUM.AYŞ,59/95, 15 B 1340 )
Trakya sınır karakollarında meydana gelen ufaktefek hadiseler ve Rumeli Hatt-ı Fasıl Komiserliği'nin raporuna göre, görevi " Trakya'nın Türkler tarafından işgal edileceği sözünü yaymak ve Edirne sınır karakollarının şiddet ve baskı altında korkutmak ve Rumlar'dan kurulu Katarlı Mariga Çetesi hakkında haber almış ( DH.EUM.AYŞ,59/113, 21 B 1340)
Vize Balkanları'nda dolaşmakta olan çetelerin teşkili için Yunanlılar'ın askeri müfreze sevkettiklerinin haber alınması üzerine bu çetelerin hüviyeti, milliyet ve faaliyeti hakkında bilginin gereken yerlere gönedrilmesi (( DH.EUM.AYŞ,60/13, 06 Ş 1340 )
Çatalca sınırını geçerek, oradaki karakola iltica eden 3 Yunan askeri/Yunanlılar'ın Trakya'daki hareketleri hakkında bilgi verdi, rapor sadarete gönderildi ( DH.EUM.AYŞ,62/53, 26 Za 1340 )
Vize Belediye Reisi iken silah altına alınan ve maaşı kesilen Kâzım Efendi'ye belediye tarafından maaş verilemeyeceği ( Dh.UMUM, 9/59, 18 Ca 1335 )
İşgal sebebiyle İstanbul'a hicret eden Vize kazası Midye nahiyesi Muallimi Lütfi Feyzullah Efendi'nin avdet harcırahının verilmesi isteği ( DH.UMUM, 41/34, 20 M 1339)
İşgal altında bulunan Vize'den..mualliminin İstanbul'a avdet harcırahının mutemedi Gelibolu livası Evreşe Nahiyesi Mahrukat Müdürü Mustafa Remzi'ye verilen dilekçesi ( DH.UMUM, 41/72, 25 Ca 1339 )
Durum gereği İstanbul'a gelen Vize Terkun nahiyesi başmuallimi Mehmed dursun Efendi'nin zamıla birlikte maaşınını İstanbul özel idare bütçesinden ( DH.UMUM,42/17, 27 Za 1338 )
Vize kazası merkez mektebi mualilimi Mehmed Nazmi Efendi'nin ( DH.UMUM,42/36,29 Za 1338)
İşgal sebebiyle İstanbul'a gelen Vize Mekteb-i İbtidai Muallimi Rıfat Rıfkı Efendi'nin İstanbul ( DH.UMUM,42/50,01 Z 1338 )
İşgal sebebiyle..Vize Midye nahiyesi muallimi Feyzullah Efendi'nin. ( DH.UMUM,42/59 03 Z 1338 )
Vize Zükur Mektebu MuallimiHüseyin Remzi Efendi'nin İstanbul'a.. ( DH.UMUM,42/89,04 Z 1338 )
Kırkkilise Vize-i Cedid Nahiyesi İnas mektebi Muallimi Nefise Hanım'ın İstanbul'a.. ( DH.UMUM,43/49,10 Za 1339 )
İstanbul'a giderken izin almayan Vize Kazası Muhasebe-i Hususi memuru Rüşdi Efendi'ye müracaat etmediği için mazuliyet maaşı verilememektedir ( DH.UMUM, 44/76 24 M 1340 )
Trablusgarb ve Bulgaristan'a giden bütün yolcuları, Yunanlılar'ın Trakya'dan geri çevirdikleri ( DH.KMS,60-1/72, 09 B 1339)
Yunanlılar'ın Trakya'daki İslam ahaliye reva gördükleri feci muamele ile bu yönde hazırladıkları tertibata dair ( DH.KMS, 60-1/70,27 C 1339 )
- B. TBMM'nin faaliyetleri ve Vize
- C. Kaza'nın kurtuluşu: Türk Vize
Sonuç
Bibliyografya
VİZE KAZASI KÖYLERİ PENESA ( VİZE )
Kendisi Merkez Olmak Üzere Saray-ı Vize ile birleştirilen Vize Kazası'na uygun bir naib tayini ( A.MKT.MHM, 358/44, 3S 1283 )
Ahiçelebi Köyü ( A.MKT.MHM, 504/4, 06 B 1316 )
Bulça Köyü ( DH.KMS, 3/13, 06 Z 1331 )
Çiftlik köyü ( .. Rum Okulu ) DH.EUM.EMN, 62/1, 26 Ra 1332 )
İnceköy ( DH.EUM.3. şb.27/73, 29 N 1337)(bir Rum'u katleden müslüman...);
Tırrnovacık Köyü ( Çorbacı Yuvan Yani) (A.MKT.UM, 379/62, 23 R 1276 ( A.MKT.DV, 145/32, 09 R 1276 ) Küçük Tırnova ( Tırnovi ) (A.MKT.DV, 166/43, 23 M 1277)
Velika Köyü'nde Yuvan'ın... A.MKT.UM.UM, 464/11, 16 Ş 1277)
Topçu Karyesi ( DH.EUM.EMN., 84/28, 10 Ş 1332 )
Servi Karyesi(DH.MUİ, 58/24 14 M 1328 )
Sergen Köyü ( A.MKT.DV, 177/64, 29 Ca 1277 ) ( İ.MVL, 459/20620, 15 C 1278)
Kavaklı/Kavaklık ( Atnaş oğlu Todau( HR.MKT., 07 M 1263 ) Kavcık !Kavacık ( A.MKT.180/38, 15 R 1265 )
Dandere ( İ.MVL, 113/2684, 11 S 1264 )
Ömerli Köyü ( İ.AZN, 56, 11 Ca 1322 )
Doğanca Köyü ( MV, 96/93, 10 N 1316 ) (A.MKT.MHM, 504/13, 16 N 1316 )
Nike Köyü ( İ.AZN, 69, 1324 L 01-09 L 1324 ) ( Rum ahali...)
Soğucak köyü ( Y.MTV, 273/46, 08 S 1323) ( A.MKT.MHM., 559/40, 23 Ca 1312 )
Ehla Karyesi ( Y.MTV, 273/46, 08 S 1323)
Bedros köyü ( İ.AZN, 77, 15 M 1326 16 M 1326 )
Zagoviş köyü ( Y.MTV, 273/46, 08 S 1323)
Urunbağ Köyü ( ( DH. İD, 97-2/44, 05 B 1332 )
Uzunhacı ( İ.MVL, 437/19317, 03 Ra 1277 )
Conkara Köyü ( A.MKT.MHM, 41/27, 17 S 1268 )
Yenicek ( Dh.EUM.EMN, 71/46, 25 L 1332 )
Tekfurdağı Sancağı Vize kazası ( A.MKT.DV, 148/17)
NAHİYELER
Saray ( DH.MUİ, 77-1/28, 14 Ra 1328 ); ( MV, 244/65, 21 L 1334)( Y.EE, 53/2, 08 S 1309) ( Y:PRK:UM, 64/5, 01 S 1321 )
Tekirdağa Sancağı'na bağlı Saray kazası ( DH.MB.HPS, 49/13, 03 R 1339?)
Midye ( (DH.UMUM, 41/34, 20 M 1339 )(DH.UMUM, 42/59, 03 Z 1338 )
Han ( HAT, 623/30798, 1240 yılı )
Kırkkilise Vize-i Cedid Nahiyesi ( DH.UMUM, 43/49, 10 Za 1339 )
MERALAR
Dereli ( A.MKT.MHM, 505/12, 10 M 1316 )
VİZE SANCAĞI
Bergos Kazası ( Çengerli Köyü )İ.MVL, 94/1952, & Ca 1263)
Silivri Kazası ( Yeniceler Köyü ( Y.EE, 52/6, 21 M 1240 )
KÖYLER 2005
1. AKINCILAR
2. AKPINAR
3. AKSİCİM
4. BALKAYA
5. ÇAVUŞKÖY
6. ÇÖVENLİ
7. DEVELİ
8. DOĞANCA
9. DÜZOVA
10. EVRENCİK
11. EVRENLİ
12. HAMİDİYE
13. HASBUĞA
14. KIŞLACIK
15. KIZILAĞAÇ
16. KÖMÜRKÖY
17. KÜÇÜKYAYLA
18. MÜSELLİM
19. OKÇULAR
20. PAZARLI
21. SOFULAR
22. SOĞUCAK
23. TOPÇUKÖY
06.06.2005 / Barış Bey
Bazı bibliyografya
Babinger, Franz, " Rum ", İA, 9, s.766.
Baltacıoğlu, Tuna, Bilinmeyen Yolları ve Yöreleriyle Yugoslavya, İstanbul 1978.
" Batı Trakya'nın Dünü Bugünü ve..." Batı Trakya Dergisi, haz. Batı Trakya Komitesi, 9/108(1976), s. 3-22.
İnalcık, " Rumeli ", İA, ...
Bayraktareviç, Fehim, " Türk-Yugoslav Kültür Münasebetleri.... " İkinci Türk Tarih Kongresi,İstanbul 20-25 Eylül 1937.Kongrenin Çalışmaları.Kongreye Sunulan Tebliğler, İstanbul 1943, s.962-971.
G.Th.Danailof, Bulgaristan Nüfus İstatistiklerine Ait tetkikler, Ankara 1937.
Mesut Aydıner, " 1703 Edirne Vak'ası ve Hapishane'de Yaşanan İşkence Olayları ", Hapishaneler Sempozyumu, 04-05 Aralık 2003, M.Ü. Türkiyat Araştırma ve Uygulama Merkezi, Bildiriler.
------------------
Şahsi bilgiler
Eğitim
Lisans
Bilim uzmanlığı
Doktora
Yabancı dil
Uzmanlık alanı-verdiği dersler
Uzmanlık alanı
Verdiği dersler
İş tecrübesi
Öğretmen
Öğretim görevlisi
Öğretim üyesi
Akademik-idarî görevleri
Akademik
İdarî görevler
Yayın ve faaliyet listesi
A.Tezler
B.Kitap ve kitap bölümleri
C.Konferans, panel ve sempozyumlar
Televizyon ve radyo programları:
Televizyon
Radyo
Makaleler
KULLANILMAYAN
VİZE................1
Vize Kazası'nda Hüseyin Ağa'nın bir kaza müdürlüğünde istihdamı ( A.MKT.UM, 370/35,11 Ra 1276)
Vize Hanedanı'ndan Hüseyin ağa'nın bir kaza müdiriyeti veyahaline maünasib bir memuriyette isthdami (A.MKT.UM,370/44,11 Ra 1276)
Usulsüz vergi topladıkları için azledilen Vize Kazası Meclis azalarının mahkum edilmeleri ve paranın geri alınması (A.MKT.UM,374/13,01 Ra 1276)
Vize'nin Tırnovacık köyü ahalisinin çorbacıları Yuvan Yani, vasil ve pankodli alacaklılar tahsili için mahkeme icrası (A.MKT.UM,379/62,23 R 1276)
Afetden dolayı Vize ahalisine yardım (A.MKT.UM,379/94, 25 R 1276)
Vize, Burgaz ve Çorlu arasında zuhur eden eşkıya yakalanarak, mahkemeye sevki (A.MKT.UM, 384/90,18 Ca 1276)
Kudüs valisi iken vefat eden Vezir Yakup Paşa ibni elhac Mehmed Polat Ağa'nın ak.olup Yenipazar kazası mal md. Refiki ile vefat eden İbrahim Edhem Efendi ibn-i Abdullah'ın mirasının varisleri arasında bölünmesi(A.MKT.UM,391/7, 23 C 1276)
Vize, Çorlu, Ereğli kazaları ahalisi için toplanan iane akçesinin ihtiyaç sahiplerine paylaştırılması (A.MKT.UM,385/6,18 Ca 1276 )
Ticarethane Kapıçukadarı Süleyman Ağa'nın, Vizesaray kazası sakinlerinden Yeğinzade İbrahim Ağa'dan alacağının tahsili (A.MKT.UM,392/48, 02 B 1276)
Vize kazası halkının ihtiyacı olan (A.MKT.UM, 397/76, 30 B 1276)
Vizeli Mehmet Şerif'in...( A.MKT.UM, 421/47, 01 S 1277)
Edirne'de azledilen, tebdil edilen, yeni tayin edilen kaza müdürleri hakkında bilgi verilmesi ( A.MKT.UM, 439/17, 14 Ca 1277)
Edirne'ye bağlı kazalar müdürleri liyakatsiz...( A.MKT.UM,440/10, 19 ca 1277)
Ölen Yorgi'den kalan Vize'de bulunan ve ..( A.MKT.UM, 442/32)
Vize'deki hemşehrilerin...( A.MKT.UM,454/11,29 B 1277)
Vize varidatı...( A.MKT.UM,455/70,07 ş 1277)
Vize'ye bağlı Velika köyünde yuvan'ın ( A.MKT.UM,464/11,16 Ş 1277)
Vize'ye giden ketebeden İzzet Efendi ( A.MKT.UM,464/13, 21 n 1277)
Vize kazası sabık başçavuşu Hüseyin Ağa ( A.MKT.UM,464/49,21 l 1277)
Ayaspaşazade Aziz Bey'in kasaba-i Sarayvize ahalisinden alacağı ( A.MKT.UM,478/14,07 z 1277)
Saray kazasında...( A.MKT.UM,478/91,16 z 1277)
Siroz'da.. ( A.MKT.UM,482/44, 1277)
Vizesaray'daki hanesine muhacir yerleştirip, zarara sebebiyet verdiğinden ( A.MKT.UM,495/8,20 s 1278)
Ahali uhdesinde...( A.MKT.UM,496/96,28 s 1278)
İstadoğlu Kostaki'nin Vize kazasında alacağı...( A.MKT.UM, 501/24, 18 Ra 1278)
Asayişin sağlandığı.. ( A.MKT.UM, ( A.MKT.UM,501/45, 19 ra 1278)
Muhacirlerin iskanları için Saray-ı Vize'de inşa olunacak kasabanın ihtiyacı olan mal ve edevat ile mühür...gönderildiği ( A.MKT.UM,506/63, 09 r 1278)
Vizeli Cemilbeyzâde Ferhad Bey'in borçlarığnı ödemek için ( A.MKT.UM,515/16, 07 Ca 1278)
Bosnali Ali Efendi'nin Saray...( A.MKT.UM,515/90, 09 Ca 1278)
Vize muhtelif: 517/22;517/46; 521/83;526/82.
Silistre'ye bağlı Şumnu, Vize ve Hazergrad kazalarının bazı köylerinde...( A.MKT.UM,538/6,04 ş 1278)
Yunan ahvalinden jurnaller.. ( A.MKT.UM,547/78)
Edirne merkez hapishanesi ile Edirne'ye bağlı Gelibolu, C.Ergene..ve diğer kazalar hapishaneleri ile tekfurdağı Hahishanesi'nin tamir ve ıslahına sarfedilmek üzere havale name talep edilmesi Maliye Nezareti(DH.MB.HPS,2/9, 23 B 1330)
Vize hapishanesi'nin genişletilmesi ve tamiri hakkında gerekli ödeneğin gönderildiği ( DH.MB.HPS, 14/515,10 L 1336)
Vize hapishanesinin tamiri için gerekli tahsisat bu sene verilemeyeceği ( DH.MB.HPS,14/46,08 Z 1336)
Edirne vize kazası bidayet Mahkemesi hakimi Ali Kemal Be'de polis mecmuası öbone bedeli olarak tahsil edilen meblağın varidatı müteferrikaya gelir kaydedildiği ( DH.EUM, MH, 127/37, 03 B 1334 ).
1329 Şubatı'nda Edirne vilayeti ve mülhakatında meydana gelen cinayetleri gösteren cedvellerin takdimiyle yakalanamayanların sıkı takibine devam edilmesi (DH.EUM.MTK.24/9, 25 C 1332 )çok
Edirne vilayeti ve mülhakatı 1329 Temmuz ve Ağustos aylarına ait cinayet suçları istatistik cedveli takdimi(DH.EUM.MTK.,33/2,01 Ş 1332)
Edirne Vilayeti Vize kazasına ait cedvelde yazılı suçlardan 1330 Teşrin-i evvel ayı zarfında yakalanan olup-olmadığına dair rapor ( DH.EUM.MTK, 59/12,24 Z 1332)
1330 martı'nda Vize'de meydana gelen vukuat faillerinin yakalanamadığı ve yakalandığında bildirilemsi ((DH.EUM.MTK.64/28, 25 M 1333).
Vize...kazaları hapishane gardiyanlarının maaşlarının tasfiyesi ( DH-MUİ,9-1/10, 27 Ş 1327)
Vize beldesi tabibi Alberto Espiro Efendi'nin Bafra'ya tayini maaş ve harcırahının tesviyesi ( DH-MUİ,15-132, 12 N 1327)
Vize Belediyesi tabibliğine, Cinis Belediye Tabibi Yakaboda efendi'nin tayin edildiği harcırah ve masraf (( DH-MUİ,25-1/46, 09 L 1327)
Beypazarı Kaymakamlığı'ndan Ereğli kaymakamlığı'na gelen Hayri bey ile Vize Kaymakamı Galib Bey hakkında tahkikat evrakı tisyarı ( DH-MUİ,10-1/21,29 Ş 1327)
Pekte Karyeli Şişmanof'un katillerinin yakalanması bu gibi Bulgar muteberanı aleyhinde cereyan eden ..lerin men'i için tedbir alınması (( DH-MUİ,37-1/54, 19 Za 1327).
Vize'de kurşunlanarak yaralanan Yeniceli Bebek? Dimitri'nin niçin vurulduğu?Birtakım yıkıcı faaliyetlerde bulunan dernek, cemiyet ve çeteler hakkında tahkikat yapılması ( DH.MUİ. 49-2/28, 14 Ca 1328 )
Kırkkilise'nin Kavak?lık? Köyü sakinlerinden Atnaş oğlu Todan ile Pınarhisar Kazası'nın Üsküp Köyü'nde Sofya kızı İstemat'ın kendi isteğiyle İslâmiyeti kabul ettikleri ( HR.MKT.......1622.dosyalar arasında bir sayı/ 07 M 1263)
Yanya'ya gitmek için Varna Yunan konsolosu'ndanaldıkları pasaportlarla Vize'de yakalanan Yunanlılar'ın Enez üzerinden Yunanistan'a gönderildiği ( HR.MKT.,16/30, 28 m 1263 )
22/41,21 za 1264, 30/7, 04 r 1266, 47/46,07 L 1268 v Vize hk...................
HR.MKT. 58/47; 75/94 Erzurum'daki Vize Köyü hakkında )
Vize Sancağı'nın Silivri Kazasında Yenceler Köyü civarında Ağa Kışlağı'nın yarı hissesinin satışına dair temessük sureti ( Y.EE, 52/6, 21 M 1240 ).
Vize Kazası Saray Nahiyesi Balçık Panayırı denilen yerde bulunan dükkân ü.den hissesine ait olanını Ahmed Refik Bey'e ferağ ettiğine dair bir yazı müsveddesi ( Y.EE, 52/128, 29 S 1308 )
Vize Kazası Saray nahiyesi'ndeki Balçık Panayırı'nın yerinin tered. Hk ( Y.EE, 53/2, 08 S 1309 ).
Balçık Panayırı'nın yerindeki dükkân vs.ye ait kayıtlar hakkında Vize Kaymakamlığı'na yazı ( Y.EE, 53/25, 23 M 1314 ).
Balçık Panayır hududu dahilinde ve haricinde baraka inşa edilmemesine dair Vize Kaymakamlığına yazı ( Y.EE, 53/26, 30 M 1314 ).
Vize Muhassıllığı'nın verilmesinden dolayı Mehmed Ferhad'ın teşekkürü ( HR. MKT.22/41, 21 Za 1264 )
Vize ve Midye cihetine kumandan tayini ( Y.MTV., 250/60, 09 C 1321 ).
Vize kazasının Soğucak Köyü civarında görülen eşkiyanın takibi, Rum çeteleri ile müsadere Ehla Karesi'nde bazı şahısların yakalanması, Zagoviş Köyü'nde eşkiyanın cemiyeti ( Y.MTV, 273/46, 08 S 1323).
Vize'de bir şahsı dağa kaldıran eşkiyanın yakalanması ( Y.MTV, 276/36, 08 Ca 1323 )
Vize ve Istranca dolaylarında yapılacak hafriyatta bulunmak üzere Hüseyin Şevki Bey'in seçilmesi ( Y.MTV, 298/128, 24 R 1325 )
Mülâzım Hazma Ağa refakatinde 25 kişilik müfreze Vize'ye sevk edildi ( Y.PRK.ASK., 61/112, 15 Za 1307)
Rusya konsolos ve kavasının Vize kaymakamı Rıfat Bey'e hakarette bulunduğu ( Y.PRK.ASK, 74/60), 05 M 1309)
Raşid ve Vizeli Ahmed'in memleketlerinin işgali sebebiyle perişan oldukları, askerlik kur'aları çekilen mahdumlarının bir süre daha askerlikten muaf tutulmaları ( Y.PRK.ASK, 4/53, 10 R 1298 )
Vize'den alınan zahirenin hesaplanması ( A)AMD, 89/97, 1274 yılı )
Saray Kazabı sabık müdürü Selim'in Vize veya Şarköy müdürlüklerinde istihdam edilmesi ( A.DVN, 104/70, 16 L 1271 ).
Vize zahire rayici ( A.DVN, 112/44, 18 B 1272 )
A.MKT.DV, 67/95; 91/15;87/69;100/25;103/87;106/83;110/45;128/65 Vize................
Vize'deki Selçuka_i Köhne Medresesi Vakfı'nın korusuna İskender Bey tarafından yapılan müdahalenin men'i ( A.MKT.DV, 131/17, 26 Ra 1275 )
Vize naibi Ahmed Efendi ( A.MKT.DV,131/85, )
Vize Selçuk medresesi'nin Evkafı'na (A.MKT.DV,132/55, 27 R 1275 )
Vize'nin Tırnovacık köyü'nde..( A.MKT.DV,145/32, 09 R 1276 )
Tekfurdağı Sancağı, Vize kazası müdürü Hacı Nuri Bey (A.MKT.DV,148/17, )
Vize'nin Küçük Tırnova ( Tırnovi ) Köyü (A.MKT.DV, 166/43, 23 M 1277 )
Vize'nin Sergen köyü'nde (A.MKT.DV, 177/64, 29 Ca 1277 )
Vize'de Abbas Paşa Vakfı ( A.MKT.MHM, 25/45, 20 M 1267 )
Vize'nin Çonkara Köyü ( A.MKT.MHM,41/27, 17 S 1268 )
Vize'de İlyas Paşa Vakfı ( A.MKT.MHM,46/37, 13 B 1268 ).
Sadr-ı Esbak Ayas Paşa'nın Saray Vize Vakfı, A.MKT.MHM, 46/63, 21 B 1268 )
Vize, Atina, Trabzon, Hopa tarafları depremden hasar görmediği, A.MKT.NZD, 34/20, 12 B 1267 )
Sabık Kırkkilise ve Pınarhisar kazaları evkaf memuru Müderris Ahmed Faiz Efendi7nin Vize kazası nakil ve Evkaf Müdürlüğü'ne tayini ( A.MKT.NZD, 232/100, 29 Z 1273 )
Tekfurdağı Vize kazasında her hafta Cuma günleri Pazar kurulması için izin talebi ( A.MKT.NZD, 241/19, 07 Z 1274 )
Vize naibi Ahmed Remzi Efendi ( A.MKT.NZD, 258/29, 16 Za 1274 )
Devlet Giray'ın Vize'deki çiftliğine yapılan müdahalenin men' edilmesi ( A.MKT.NZD, 131/100, 07 B 1269 )
Vize ve kazaları hakkında coğrafi tcari belgeleri havi ( A.MKT.UM, 165/74, 1270 yılı )
Vize'de 3 Nisan'da, Pinayorkioğlu Yorgi ile Çoban İdris'in hafif şekilde yaralanmasından başka vukuat olmadığı ( DH.EUM.EMN, 72/40,21 C 1332 )
Vize'de katırları gasp edenlerle , Pınarhisar'da öküz çalan Bulgar eşkiyasının takibinin sürdüğü, Balabancık Köyü'nde yakalanan bazı şahısların adliyeye verildikleri ( DH.EUM.EMN,80/19, 19 B 1332 )
Vize, Kırkkilise ve Edirne'de bazı vuat hülâsaları ( DH.EUM.EMN,81/21, 24 B 1332 )
Rumlar'ın hicret etmekte olduğu. İzmir ve havalisini TALAT PAŞA'nın teftişi ( DH.KMS, 19/68, 29 B 1332 )
Tekirdağ'a gidip-gelen vapurların Ereğli'ye gitmesi için bir vapur ajansı tayin edildiği ( A.MKT.MHM, 264/43, 06 Z 1279 )
Rahatsızlığı dolayısıyla görevden ayrılan Midye Kazası Naibi Ahmed Cemil Efendi'nin yerine diğerinin tayin olunacağı. Kendisi merkez olmak üzere Saray-ı Vize ile birleştirilen Vize Kazası'na uygun bir naib tayini ( A.MKT.MHM.,358/44, /3 S 1283 )
Vize'nin Han nahiyesinde Sultan Bayezid Vakfı'nda bir araziye vaki müdahaleye ve.. ( HAT, 623/30798, 1240 yılı )
Vize'ye bağlı Soğucak köyü'nde kolera zuhur ( A.MKT.MHM, 559/40,23 ca 1312 )
Vize kazası civarında bir ormana eşkiyanın bir hayli para sakladığı haberi üzerine bu hususda nasıl hareket edileceği ( Y.PRK.MYD, 13/83, 08 R 1311 )
Şarkî Rumeli'den gelen muhacirlerin yerleştirilmesi hususunda Muhacirin Komisyon toplantısında alınan kararlar ( Y.PRK.DH, 2/54, 29 R 1305)
Vize'de tabip istihdamı için gerekli meblağın tesviyesi ( Y.PRK.DH, 8/33, 26 B 1312/2)
Dimetoka, Kırkkilise ..mutasarrıflıkları ile Vize, Midye, Uzunköprü, Pınarhisar kaymakamlıklarına tayin edilen şahıslar memuriyetle izam edip, Rus kumandanı tarafından üsn-i kabul gördükleri ( y.prk.ask., 2/37, 05 Ra 1296 )
Sinekli'de dağa kaldırılan Alman için Şaki Anastaş'ın para olarak aldığı fidyenin, Vize'de bir meraya gömülmüş olduğunun öğrenildiği ( Y.MTV, 76/129, 23 N 1310)
Vize'de hayvan vebası görüldüğünden Bakteriyolojihane müdürü Dr. Nikol'un muavini Refik Efendi'nin serumlarla birlikte gönderildiği ( Y.MTV, 185/91, 24 Ş 1316 )
Vize'nin Saray nahiyesi tarafında görüen ve İstanbul yakınına gelip fesat harekette bulunmak istedikleri anlaşılan eşkiyanın ölü ya da diri yakalanmaları ( Y.PRK.UM, 64/5, 01 S 1321 )
Bulgaristan'a gitmelerine izin verilen Bulgaristan'ın Samakof Köyü'nden olup, İznikmid'e gönderilen Aleksandra Vasileviç ve yanındakilerin memleketine iade olunan Rum muhacirleri ile gittikleri ( DH.EUM, ECB, 22/54, 19 C 1337 )
Rumlar'ın Şarki Trakya'dan göç edenlerin yerine yerleştirdikleri Müslümanların evlerden çıkartıldığı, Hıristiyan tarlalarında çalıştırıldıkları ve gördükleri zulmün Sinekli Emniyet Müfettişliği'nin yazısı ( DH.EUM.SSM,47/42-A, 11 S 1340 )
Çeşitli askeri birliklerde görevli olup, Vize Edirne Gümülcine iskeçe vs yerlere gidecek erlerin isimleri ( DH.EUM.SSM, 52/20,29 Z 1341 )
Cengiz Sülalesinden olup, Vize'de oturan İzzet Giray'ın kur'a isabet ederek Bahr-ı Sefid Boğazı Alayı'na kaydolan oğlunun askeriyeden ihracı talebinin uygun görülmediği ( A.AMD,21/14, 03 Z 1266) ( oğlu Adil Giray'ın Tophane-i Amire'ye gittiği...A.AMD,16/83, 29 Z 1266 )
Saray'ın Vize kazasında Ayas Paşa tarafından inşa edilen Camii şerif, mektep, medrese ve imaretin tamiriyle ilgili tahrirat, İstanbul'a bild( HSD.CB, 3/10, 15 Ra 1311 )
Vize Sancağı Bergos Kazası Çengerli Köyü ( İ.MVL, 94/1952, 6 Ca 1263 ).
Vize Dandere Köyü ( İ.MVL,113/2684, 11 s 1264 )
Vize uzunhacı Köyü ( İ.MVL,437/19317, 03 Ra 1277 )
Vize Sergen köyü ahalisinin Tophane-i Amire için imal ettikleri ispit paraları? ( İ.MVL,459/20620, 15 C 1278 )
Tekfurdağı Sancağı Vize kasabası telgraf hattının Midye hattı birleştirilmesi (İ.ŞD, 17/733, 11 Ş 1286)
Vize, ...mekatib-i rüşdiye açılsın ( İ.ŞD, 27/1284, 26 Ca 1284 )
Vize kaymakamlığı Hilmi Ağa'ya ihale (İ.DH, 84/4193, 22 M 1260)
Vize Kaymakamlığı Mal Kitabeti'nde müstahdem Rufat Efendi'ye ( İ.DH, 95/4783, 26 Z 1260 )
Vize Muhassıllığı'na Arif Paşa ( İ.DH,133/6838, 16 M 1263)
Vize Muhassılı Arif Paşa'yı padişah huzura kabul etti (( İ.DH,136/6983, 27 S 1263 )
Vize nahiyesi Çölkara reayası ( İ.DH,264/16443, 07 Ra 1263 )
Vize kaymakamı Mehmed Nüzhet Bey ile Adapazarı Kaymakamı Mecdi Efendi'nin becayişi ( İ.DH,1228/96168, 26 L 1308 )
Vize Kaymakamlığı'na Hıfzı Efendi'nin tayini ( İ.DH,1282/100891,28 Z 1309 )
Vize kazasına tabi Ayayani köyü Rum?s? h..tar..( İ.HR,213/12381, 25 M 1282)
Vize Bulgar hük.i...( İ.HR, 216/12575, 14 B 1282 )
Vize,..evkafı gösterir... Vize'de Hasan Bey Mescidi evkafı, Harabdar? Hasanbey Evkafı,
Hatice Sultan Evkafı, Şeyh Bâli...Fatih sultan Mehmed Han evkafı, Vize'ye tabi Burgaz Şehid Mehmed Paşa Camii Sultan Süleyman Han evkafı ( EV.HMH,d. -1/89 Vize )
Vize Ömerli köyünde Kara Mihal oğlu Todori'yi katl eden tanasaki oğlu Konstantin'in idama bedel müebbed küreğe konulması ( İ.AZN, 56, 11 Ca 1322 ).
Vize, Nike Köyü'nde ahaliyi iskana sevk eden Vilço oğlu Yemenici Niko kalebend cezası ( İ.AZN, 69, 1324 L 01-09 L 1324 )
Mekke-i Mükerreme ahalisinden olup, 2 ay önce Vize'de Şarkî Rumeli'den Aydos'a giden ve henüz denmeyen hayatı hak ? Şeyh Mehmed Efendi'nin Aydos veya Burgaz'a gelmediği anlaşıldı ( DH.MKT.1413/79, 24 B 1304 )
Vize,..Silivri, Hayrabolu vs. nahiyeler ker...münteşir Tanrıdağı Yörükleri'nin eşkinci ve yamaklarının isimlerini ve resimlerini mübeyyin defter ( abkeriye ) TTd. -1 303)
Rumeli muhtelif yıllar münteşir Vize ve Borona tatarlarıyla canbazları eşkinci ve Yörük isimleri ( TTd. -1 226 )
Vize'nin Hatunili nahiyesinde vaki köylerin nüfus ve hasılatı ile Rüstem Paşa çiftliği ( -1 274 ) ( TT?)
Vize Ümera Evkafı ( TTd. -1 286 ).
Vize Sancağı'ndaki vakıfların Varna Evkaf Müdiriyeti'ne bağlanmasına adir Varna Muhafızı ile Vize Kaymakamına şukka ( A.MKT.171/51 4 Ra 1265 )
Vize Sançağı'nın Kavcık Köyü'ndeki Rum Kilisesi'nin aslına uygun olarak yeniden tamirinden Vize Muhassılı Mehmed Ferhad'ın yazısı( A.MKT.180/38, 15 R 1265 )
Tekirdağ Sancağı'na bağlı Saray kazası ( DH.MB.HPS, 49/13, 03 R 1339?)
Vize'nin Bedros Köyü'nde mekteb inşası ( İ.AZN, 77, 15 M 1326 16 M 1326 )
Selim Sabit efendi'nin 1245 Saray doğumlu Vizeli Mehmed Ağa'nın oğlu ( DH.SAİD,d...1/260)
Ahmet ve Hüseyin adındaki şahısların İstanbul'dan getirdikleri tüfek ve barutları Vize'nin Saray kazasında yakalandıkları Kırcali'nin Taşlık ahalisinden Ali oğlu Mustafa'nın hattı imtiyazı geçerken vurulduğu ( Y.PRK.ASK.254/53, 13 M 1326).
Vize Sancağı'nın vergi mikdarı, Kırkkilise Kazası'nı korumakla görevli zabtiye ve naibler hk. İcra olunan gizli tahkikata dair bilgi ( A)MKT.MHM,1/58, 02 S 1262)
Vize ve Çirmen Sancakları'ndan Pınarhisar Nahiyesi'nde ...(HAT, 264/15299 , 1207 yılı)
Vize sancağı muhassıllığının bağlı olduğu kazalarında vukubulan bütün maaş ve masrafların miktarı ( EV.d. -1 13473 )
Askeri masraflar ile Edirne ve Filibe eyaletleri? İle Vize Sancağı'nda toplanan paralar ne şekilde gönderile...Rumeli Müşiri Ömer Lütfi Paşa'nın yazısı ( A.MKT.UM, 8,2,27 Ra 1266 )
Mal telefi ve can kaybını önlemek için Vize Sancağı'nın bazı kazaları arasına ufak derbendler inşası ile ilgili Kırkkilise Meclis Mazbatası'nı takdim eden Vize Sancağı'na İmar Meclisi'nin yazısı ( A)MKT, 34/30,24 M 1262 )
Kapu kethüdalarından İzzet Bey'in 1264 yılına mahsuben uhdesine verilen Vize Sancağı rüsumatından dolayı bazı şahıslardan alacağının tahsiline dair Vize muhassılına şukka ( A.MKT.,164/65, 22 M 1265 )
Şuuruna halel gelen Tekfurdağı Midye kazası naibi Ahmed Cemil Efendi7nin yerine naib tayini Teşkilat-ı Cedide gereği birleştirilen Vize ve Saray kazalarına yeni bir naib tayini ( A.MKT.MHM, 357/24, 15 M 1283 )
Aydın'ın Saray kazası Denizli Sancağı'na bağlı Saray kazası /Erzurum Kızılvize
Vize metropolidi
Edirne, Kırkkilise, Çatalca ve Vize havalisinde hicret etmeye çalışan Rumlar'a, yerlerine geri dönmeleri için nasihatte bulunmak üzere, Rum Patrikhanesi'nin görevlendirdiği heyete ve rahiplere kolaylık gösterilmesi( DH.KMS, 19/45, 21 C 1332 )
Vize Metropolidinin görev yerine azimeti sebebiyle, işlerinde teshilat ve muavenet gösterilmesi talebi ( A)DVN, 83/17, 19 S 1269)
Vize metropolidinin Rum çeteleri ile işbirliği yaptığı ( DH.KM, 52-1/88, 25 Ş 1337 ).
Kırkkilise
Bulgar zabitlerin üniforma ile Gümülcine'ye geçmelerine engel olunmamasına dair ((DH.ŞFR. 104,39,104)(01 Ca 1332/28 Mart 1914).
Bulgar Limanı'ndan Anadolu'ya silah kaçırıldığına dair yapılan istihbaratın izalesi hakkında Kalem-i Mahsus'dan Burgaz Osmanlı Şehbenderliği'ne ((DH.ŞFR. 239/40/15)(19 Ca 1332 / 15 Nisan 1914).
Genel Merkezi Selanik'den İzmir'e nakledildiği Yanya Müftülüğü'nden bildirilen Etnik-i Eterya Cemiyeti (DH.ŞFR. , 637/41/212)(15 B 1332/ 09 Haziran 1914 ).
Israrları üzerine göç etmelerine izin verilen Yenişar Köyü ahalisinin hicret durumunun bildirilmesi Emnummd/Edirne ((DH.ŞFR. 963/43/13)( 20 Ş 1332 / 14 Temmuz 1914 ).
Çanakkale'ye gelen Alman Goben Zırhlısı ((DH.ŞFR. 1172/43/221)( 19 N 1332 / 11 ağustos 1914 ).
İki Alman Zırhlısı Çanakkale'ye girdi. Fransa, Rusya, İngiltere konsoloslarınca görülen. ((DH.ŞFR. 1173/43/222)( 19 N 1332/ 11 ağustos 1914 ).
İngiltere'ye melun denilen telgrafla ilgili tedkikat için kalem-i mahsus'dan Haleb vilayeti7ne ((DH.ŞFR. 1253/44/53)( 27 N 1332/19 Ağustos 1914 ).
İstanbul'dan Edirne'ye hareket edecek olan Edirne Evrak Müdürü Osman nuri Bey'in, yanında bulunan livaya mahsus şifre miftahını Çatalca'daki resmi bir memura teslim etmesi için çatalca mutasarrıflığı'na ) ((DH.ŞFR. 1720/46/15)( 25 Za 1332 / 15 Ekim 1914 ).
Babaeski'ye bağlı Nadirli ve Karahalil köyleri Rumları'nın tazyik edilerek, hicrete zorlanmasına sebep olanların cezalandırılması için Edirne Vilayeti'ne ((DH.ŞFR. 1897/46/190)( 16 Z 1332 /05 Kasım 1914 ).
Hicret etmekte olan Çorlu'nun Karmen ve CadıXköyleri ahalisi ile diğer Rum köylerinden hicrete meydan verilmemesi Edirne Vilayeti'ne ((DH.ŞFR. 1903/46/196)( 16 Z 1332/05 Kasım 1914 ).
Dedeağaç'a yerleştirilmek istenen Germen köyü ahalisinin köylerine idaresi Edirne Vilayeti'ne ((DH.ŞFR. 1992/46/284)( 21 Z 1332 / 10 kasım 1914).
Osmanlı Arşivlerindeki Vize 
